အစကေတာ့ မေရးဘူးလို ့ဆံုးျဖတ္ထားတာ၊ ဒါေပမဲ့ ၾကံကို အရင္းကစစုတ္တဲ့ မြန္အမတ္လိုပဲ ကိုယ္ဘယ္ေန ့ဘာျဖစ္မယ္ဆိုတာ မသိႏိုင္လို ့အတိုေတာ့ ေရးလိုက္အံုးမယ္လို ့
တခ်ဳိ ့စကားလံုးေတြဟာ ဘယ္သူပိုင္တယ္ဆိုတာ ျမန္မာလူမ်ဳိးမွန္ရင္ ခ်က္ျခင္း သိၾကပါ၏၊ အဲဒီစကားလံုးေတြကို ေမာ္ေတာ္ကားတို ့၊ေရဒီယိုတို ့လိုပဲ အမ်ားသံုးစကားျဖစ္တယ္လို ့ပဲ ထင္လိုက္မိပါတယ္၊ က်ေနာ္တို ့ရင္ထဲမွာလဲ ေအာ္တိုမက္တစ္ စြဲေနတဲ့စကားေတြပါ တသက္တာမွတ္တမ္းဆိုရင္ ေရႊဥေဒါင္း၊ က်ေနာ့္ဘ၀ဇာတ္ေၾကာင္းဆိုရင္ ေသာ္တာေဆြေပါ့ဗ်ာ၊ က်ေနာ္လဲ နာမည္အသစ္ ရွာဖို ့ထက္ ေမာ္ေတာ္ကားနဲ ့ေရဒီယိုလိုပဲ ေခါင္းထဲ ဒီနာမည္ပဲ ၀င္လာတာျဖစ္ပါတယ္၊ သတိေပးတဲ့ ဆရာကို ေက်းဇူးတင္လ်က္၊ ေနာက္ ဆရာၾကီး၂ ပါးကလဲ ခြင့္လႊတ္မယ္လို ့ယူဆရင္း ဒီေခါင္းစဥ္ကို ပဲ ဆက္လက္ သံုးစြဲခြင့္ ျပဳၾကပါခင္ဗ်ာ
၁၉၅၃ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလ ၂၅ရက္ေန ့မွာ ဂ်င္မခါနာမွာ ေမြးပါတယ္၊ အခု အလံုသစ္ေတာလမ္းထိပ္က ဗဟိုအမ်ဳိးသမီးေဆးရံုၾကီးေပါ့၊ က်ေနာ္တို ့ေခတ္ေနာက္ပိုင္း ေတာ္ေတာ္ၾကာအထိ ဂ်င္မခါနာလို ့သိၾကပါတယ္
က်ေနာ္က ဒုတိယသားပါ၊ ဒါေပမဲ့ အမက ငယ္ငယ္ကထဲက ဆံုးတယ္၊ ဒီေတာ့ သားၾကီးပဲ၊ အေဖက ဦးေသာင္းေရႊ၊(ေရွ ့သို ့ Forward အယ္ဒီတာခ်ဴပ္ ျငိမ္း) အေမက ေဒၚလွျမိဳင္၊ (ပညာရိပ္ျမိဳင္ အေ၀းသင္ စာေပးစာယူသင္တန္း၊ (ကြာ္လြန္) က်ေနာ့္အေဖက သူ ့အေၾကာင္းကို သပ္သပ္ေရးရေလာက္ေအာင္ကို မ်ားမွာပါ၊ ဒါေပမဲ့တိုတိုေျပာရရင္၊ အေဖက ေရနံေခ်ာင္းသား၊ စလင္းမ်ဳိး၊ စစ္ၾကီးျဖစ္ေတာ့မွ ဆယ္တန္းေရာက္ေနၿပီ၊ စလင္းကို ျပန္အေျခခ်ၾကတယ္၊ ေနာက္ အေဖက အေမရွိတဲ့ ဆင္ျဖဴကၽြန္းကိုလာၿပီး ဓါတ္ပံုဆရာလုပ္တယ္၊ ပန္းခ်ီဆြဲတယ္။ တေယာထိုးတတ္ေတာ့ ကာလသားေခါင္းေဆာင္လို ျဖစ္တယ္၊ အခုနာမည္ၾကီး ဂီတစာဆို ဦးေမာင္ေမာင္လတ္( ကဗ်ာဆရာ ေနာင္)တို ့က အေဖ့ ညီေတြလို ့ေျပာရမယ္၊ ေနာင္ဆိုတဲ့ ကေလာင္နာမည္က အေဖ့ ကေလာင္၊ ၾကိဳက္လြန္းလို ့ အတင္းေတာင္းသြားတာလို ့အေမက ေျပာဘူးတယ္
အေမက ကိုးတန္းေက်ာင္းသူ၊ သူပုန္ေခတ္မွာ ဆင္ျဖဴကၽြန္းတခုပဲ အထက္တန္းေက်ာင္းကို ဖြင့္ထားတယ္၊ စာေမးပြဲ၀င္ရင္ေတာ့ ေရနံေခ်ာင္းကို သူပုန္နယ္ေျမကို ျဖတ္ၿပီး သြားေျဖက်တယ္၊
ေနာက္ပိုင္းမွ ေပၚလာတာကေတာ့ သူတို ့၂ေယာက္ ေရနံေခ်ာင္းကို ခိုးရာလိုက္ေျပးၾကတယ္ဆိုပဲ၊ ဒါလဲ လင္မယားေတြ ကြဲၿပီး မိထၳီလာမွ ညီမအၾကီးနဲ ့အတူေနရင္း ေျမးကို ကေလးထိန္းေနရင္းက ဒီအခ်ိန္ ေမာင္နဲ ့ေရနံေခ်ာင္းကို ခိုးရာလိုက္ခဲ့တဲ့ အခ်ိန္ပဲလို ့ေျပာၿပီး ငိုတယ္ဆိုလို ့သာသိလိုက္တာ။
အေဖက ဆယ္တန္းကို ေက်ာင္းမတက္ေတာ့ပဲ အျပင္ကေန ေျဖတယ္၊ ေအာင္တယ္၊ သူေလးစားရတယ္ ဆရာၾကိဳင္ (၀န္ၾကီးရံုးကို လက္ႏွိပ္စက္စာေရးနဲ ့၀င္ၿပီး ညႊန္ၾကားေရးမႈးနဲ ့ပင္စင္ယူတဲ့ ဆရာ။)က ေခၚလို ့အေမ့ကိုထားခဲ့ၿပီး ရန္ကုန္ကို တက္လာတယ္၊ လူထုပညာေရးမႈးအေနနဲ ့တြံေတး ကြမ္းျခံကုန္းတို ့မွာလုပ္တယ္၊ တြံေတးသိန္းတန္း အဲဒီတံုးက ေျခာက္တန္းေလာက္ပဲ ရွိေသးတယ္ တြံေတးရဲ ့ငယ္ဘ၀ အားလံုးကို သိပါ့၊ ဟိုတယ္ေတြမွာ အရက္၀ိုင္းေတြ တြံေတး မူးၿပီး ေသာင္းက်န္းတာကို ၾကံဳလို ့ဆံုးမရဘူးမွန္း အခု အသက္ၾကီးမွ ေျပာတယ္။
လူထုပညာေရးမႈးဘ၀မွာ အမကိုေမြးတယ္ ေရႊစင္ဦးလို ့နာမည္ေပးဆိုပဲ၊ အေမကလဲ စာကူသင္ေပးတယ္၊ ေကာ့မႈးကြမ္းျခံကုန္းမွာ အေဖတို ့အေမတို ့တပည့္ေတြမ်ားတယ္။ ညဘက္ဆိုရင္ ျပည္သူ ့စစ္ေတြ လက္နက္အျပည့္နဲ ့လာၿပီး စာသင္ၾကတာေတြ။ ေနာက္ အေမ မီးတြင္းမွာ တိုက္ပြဲေတြ ရွိေတာ့ မလန္ ့ေအာင္ အရက္တိုက္ထားၾကတာေတြေျပာတယ္၊ က်ေနာ္ ကိုးတန္းႏွစ္ ၁၉၆၇-၈ ေလာက္မွာ ရန္ကုန္မွာ ဆန္အေရးအခင္းျဖစ္ေတာ့ ဆန္အိပ္ထမ္းလာရင္ လူသတ္လုတဲ့ အခ်ိန္မွာကို အေမ့တပည့္တေယာက္ ေကာ့မႈးကေန ဆန္အိတ္ထမ္းၿပီး က်ေနာ္တို ့သမိုင္းကို လာပို ့တာ သတိရေနတယ္၊ အဲဒီေလာက္ ခ်စ္ၾက ရိုေသၾကတယ္။
ေနာက္ အလုပ္ထဲကေန လူသတ္မိမယ္ဆိုၿပီး ထြက္တယ္ေျပာတာပဲ၊ ဒါေပမဲ့လဲ အိမ္ေစာင့္အစိုးရ စြမ္းေဆာင္မႈမ်ား စာအုပ္ကိုေတာ့ အလကားသြားလုပ္ေပးတယ္ေျပာတယ္။
အေဖက ျမန္မာစာေရာ အဂၤလိပ္စာေရာေတာ္ပါတယ္၊ က်ေနာ့္အေဖမို ့ေျပာတာမဟုတ္ က်ေနာ္သိသေလာက္မွာ အေကာင္းဆံုး ဘာသာျပန္ဆရာပဲ၊ ျမန္မာကေန အဂၤလိပ္၊ အဂၤလိပ္ကေန ျမန္မာ။ ျမန္မာကဗ်ာေတြ သီခ်င္းေတြကို အဂၤလိပ္လိုျပန္တာမွာ နာမည္ၾကီးတဲ့ ဆရာ၀င္းေဖတို ့ထက္ကို ေကာင္းတယ္၊
က်ေနာ့္ကိုေမြးေတာ့ ေျပာသလိုပဲ ျပန္ၾကားေရးမွာ ဘာသာျပန္ဆရာအေနနဲ ့ျပန္၀င္ၿပီထင္တယ္။ ေနာက္ လွည္းတန္းမွာ ေနၾကတယ္၊ ကုန္းတံတားၾကီးရဲ ့ျမစ္ဖက္အျခမ္းမွာ
က်ေနာ့္ညီ ေမြးၿပီးခ်ိန္မွာ အိမ္မီးေလာင္တယ္၊ မုန္ ့လက္ေဆာင္းကုန္းမီး။ အိမ္ကို ပစ္ထားၿပီးကို အေမက က်ေနာ့္ကို လက္တြဲလို ့ညီကို ခ်ီၿပီး ေျပးၾကရတယ္ အခု အလံုက ကရင္ျခံ အဘိုးၾကီး အဘြားၾကီးတဲမွာ မီးခိုေနရတယ္။ အေဖက ရံးုက ျပန္လာမွ သတင္းနားေထာင္ၿပီးလိုက္လာတယ္၊ အဲဒီေခတ္က အဲဒီလို မီးေဘးဒုကၡသည္ လက္ခံထားတာပဲ၊ လူေတြရဲ ့ေမတၱာစိတ္ေတြ။
က်ေနာ္ လွည္းတန္းကို မွတ္မိတာ ေက်ာင္းတက္တာပဲ။ မူၾကိဳေတြမရွိ၊ ၃ႏွစ္ေလာက္ကထဲက ေဘးက အမေတြနဲ ့ေက်ာင္းလိုက္တယ္၊ မိုးရြာထဲ ေတာစီးဘိနပ္ကေလးထဲက ေရေတြ ျပန္သြန္ခ်တာပဲ မွတ္မိတယ္။
သမိုင္းဘူတာရံုလမ္းကိုက သမိုင္းလမ္းဆံုကေန ခ်ုဳိးလိုက္တာနဲ ့သိသာတယ္၊ ေအာက္က တဂ်ဳိင္းဂ်ဳိင္းခုန္ေအာင္ ဆိုးတဲ့လမ္းရယ္ ေနာက္ ကားလမ္းက တာၾကီးလိုျဖစ္ၿပီး လမ္းနဲ ့အိမ္ျခံေတြဟာ အိမ္ကြက္တကြက္စာေလာက္ကို ေ၀းေနေလရဲ ့၊ တာလမ္းေဘးမွာ ကုကၠိဳပင္ၾကီးေတြ တဖက္တခ်က္နဲ ့အံု ့ဆိုင္းလို ့ေနေပ်ာက္မထိုးပါဘူး၊ လမ္းမီးတိုင္ေလးေတြ အဲဒီက ေျပာင္းခဲ့တဲ့အထိ မီးမျပတ္ဘူး။
က်ေနာ္ တရား၀င္စေနတဲ့ ေက်ာင္းက အခု အမွတ္(၂) အမက၊ အခု ေက်ာင္းၾကီးက ဟီးလို ့ပါ၊ က်ေနာ္တို ့တံုးကေတာ့ ကုလားတဲၾကီးေတြလိုပဲ၊ သမိုင္းျမိဳ ့မ ဆရာေတာ္နဲ ့ဆရာၾကီး ဦးေက်ာ္တို ့အခက္အခဲအမ်ဳိးမ်ဳိးၾကားထဲကေန ထူေထာင္ခဲ့တဲ့ေက်ာင္း။ စတက္ေတာ့ သူငယ္တန္းေလး၊ သူငယ္တန္းၾကီးကို ရွိတယ္။ ၂နွစ္တက္လိုက္ရေသးတယ္။
က်ေနာ့္ကို အေမ ဘယ္ေလာက္ ကထဲက ေက်ာင္းထားလိုက္သလဲမသိဘူး၊ အဲဒါေတာင္မွ တကၠသိုလ္အထိ က်ေနာ္ အျမဲ အသက္အငယ္ဆံုးျဖစ္ခဲ့တယ္။ ဆယ္တန္းမွာကို ၂ႏွစ္ အသက္မျပည့္လို ့ထိုင္လိုက္ရတယ္။
စာကေတာ့ ငယ္ငယ္ကထဲက တတ္ေနပံုပဲ။ အခုမွတ္မိေနတဲ့အတိုင္းဆိုရင္ ေလးတန္းမွာ က်ေနာ္ ျမန္မာျပည္သား (ရန္ကုန္ဘေဆြ)ကို ေကာင္းေကာင္းဖတ္ေနႏိုင္ၿပီ။ ငါးတန္းကစၿပီး အခု အထက(၁) မရမ္းကုန္း၊ က်ေနာ္ေရာက္စက သမိုင္းျမိဳ ့မအထက္တန္းေက်ာင္းမွာ တက္ရပါတယ္။
အခု အထက(၁) မရမ္းကုန္းဟာ နာမည္ၾကီးေက်ာင္း တေက်ာင္းျဖစ္ေနရဲ ့၊ က်ေနာ္တို ့တံုးကတာ့ ေတာေက်ာင္းပဲ၊ ဘဲျခံေက်ာင္းလို ့ေခၚက်တယ္၊ ေက်ာင္းေဘးမွာ ဘဲျခံရွိတယ္၊ ေဘာလံုးကြင္းေကာင္းေကာင္း (မိုးတြင္းေတာ့ ဗြက္ထူသေပါ့) ရွိတယ္၊ နာမည္အၾကီးဆံုး အားကစားသမားက ျမန္မာ့ လက္ေ၇ြးစင္ဂိုးသမား သန္ ့ဇင္ပဲ။
အေမက်ေနာ့္ကို အဂၤလိပ္စာ ငယ္ငယ္ကထဲက ထရိန္နင္ေပးခဲ့တဲ့ အေၾကာင္းေတြ ေရးထားေသးတယ္၊ ဖတ္ခ်င္ရင္ ေအာက္က လင့္ခ္မွာရွိတယ္
ေက်ာင္းကထဲက က်ေနာ္လုပ္ခ်င္တာဆိုရင္ အေသအခ်ာလုပ္ၿပီး စိတ္မပါရင္ လံုး၀ မလုပ္ခဲ့တာေတြ အခုမွ ျပန္သတိထားမိတယ္၊ ဥပမာဆိုရင္ ဂတန္းမွာ သခ်ာံ(၂)ကို အမွတ္ ၁၀၀ရတဲ့အခါမွာ သခ်ာၤ(၁)ကို ၁၆မွတ္နဲ ့က်တယ္၊ ေရျပြန္ပုစၧာစသည္ တြက္နည္းေလးကို နားလည္ေအာင္လုပ္ဘို ့ကို ပ်င္းတယ္၊
ဆယ္တန္းမွာ အဲဒါပဲ ႏွလံုး (ဘိုင္အို)ကို ယုန္နဲ ့ဖါး ၂ခုပဲရွိတယ္၊ ယုန္ကို ကိုယ္က က်က္စရာကိုမလို၊ ၾကက္ေျခနီသင္တန္းမွာ လူ ့ႏွလံုးသင္ေတာ့ အလြတ္ကိုရေနတာ၊ ဖါးႏွလံုးကိုလဲ နာရီ၀က္ေလာက္ ပံုဆြဲၿပီးက်က္ရင္ရတာကို မက်က္ေတာ့ ေလးပုဒ္မွာ သံုးပုဒ္ပဲ ေျဖၿပီး ဘိုင္အိုကို ၄၅မွတ္နဲ ့ေအာင္သြားတယ္။
အဲဒီမွာ ၀ါသနာပါတဲ့ အာရ္အိုင္တီကို မမွီေတာ့ပါ၊ ၃မွတ္လိုတယ္၊ ဒီ၃မွတ္ဟာ ဘ၀လမ္းေၾကာင္းကို ေျပာင္းလိုက္တာပဲ၊ ဒုတိယ ဦးစားေပးမွာ ထဲ့လိုက္တဲ့ (အေဖေျပာလို ့) သစ္ေတာပညာ အဓိက ၇န္ကုန္တကၠသိုလ္တက္ခဲ့ရေတာ့တယ္။
ဘ၀မွာ မေကာင္းဘူးလို ့ထင္ရၿပီးမွ၊ ေနာက္ ျပဳတ္က်ျပန္ၿပီလို ့ထင္ရၿပီးမွ လက္ရွိအေျခအေနနဲ ့ျပန္စဥ္းစားလိုက္ရင္ ကံေကာင္းတာပါပဲလို ့ေျပာရတာေတြအမ်ားၾကီးပါပဲ
ရန္ကုန္၀ိဇၨာနဲ ့သိပၸံတကၠသိုလ္မွာ ေျခာက္ႏွစ္တာ အဆင့္ျမင့္ သက္ေမြးပညာတခုကို တက္ရတာ အခုေန စဥ္းစားၾကည့္ေတာ့မွာ ေတာ္ေတာ္ကံေကာင္းတယ္ေျပာလို ့ရတဲ့ အခ်က္ေတြထြက္လာတယ္
ရန္ကုန္တကၠသိုလ္ေလာက္ တကၠသိုလ္တခုရဲ ့အဂၤါရပ္နဲ ့ျပည့္စံုတာ ျမန္မာျပည္အတြက္ေတာ့ ရွာမွရွားပါပဲ
၃။ အားကစားအတြက္ (ေဘာလံုး၊ ေရကူး၊ ေလွေလွာ္၊ ရြက္ေလွ၊ ေဘာ္လီေဘာ၊ လက္ေ၀ွ ့၊ သိုင္း၊ဘာလုပ္မလဲ ၾကိဳက္တာလုပ္)
၅။ စစ္ပညာ (ေနာင္အေၾကာင္းေၾကာင္းေၾကာင့္ တပ္မေတာ္ထဲ ၀င္ခ်င္သူမ်ားအတြက္၊ ယူတီစီဟာ ေပါင္းကူးတခု
၆။ ေနာက္ခံ ရာဇ၀င္သမိုင္း (ေျပာစရာမလိုပါဘူး၊ ေနတသန္း လတသန္းနဲ ့ေအာင္ဆန္းတို ့တကၠသိုလ္ ျမကၽြန္းညို)
ေနာက္ က်ေနာ္တို ့သစ္ေတာပညာအတြက္ အေကာင္းဆံုး အေထာက္အကူျပဳ ပညာရပ္မ်ားက၊ အေကာင္းဆံုးဆရာေတြနဲ ့ေရြးသင္လို ့ရပါရဲ ့ဗ်ား။
က်ေနာ့္အတြက္ေတာ့ တိုတိုေျပာရရင္၊ ျမန္မာ မဟာဂီတ၊ ဆိုင္းပညာနဲ ့တသက္လံုး အတြက္ စစ္ပညာကို မိခင္ သစ္ေတာ ပညာရပ္မ်ားနဲ ့အတူ တတ္ေျမာက္ခဲ့ရတယ္ေျပာရမွာပါပဲ။
၁၉၇၄။ အလုပ္သမားအေရးအခင္း၊ မ်က္၀ါးထင္ထင္ မျမင္ရေပမဲ့၊ ပစ္သံေတြ ခတ္သံေတြနဲ ့က်ီးေတြ ေအာ္က် အေ၀းကေန ပဲ သိလိုက္ရတယ္
ေနာက္ဆံုး သခင္ကိုယ္ေတာ္မိႈင္းရာျပည့္။ ခ်ီတက္တာ အထိေတာ့ စိတ္ပါရဲ ့၊ ဘြဲ ့ႏွင္းသဘင္ သိမ္းတဲ့အခါေတာ့ သြားၿပီလို ့ပဲ သတ္မွတ္ၿပီး မပါေတာ့ဘူး။
ဘြဲ ့ရၿပီးတာ့ အညာကို ေက်ာင္းဆရာလုပ္မယ္ဆိုၿပီး တက္သြားလိုက္ေသးတယ္၊ ေနာက္ ၇န္ကုန္ျပန္လာၿပီး သူငယ္ခ်င္းေတြနဲ ့အတူတူ တကၠသိုလ္မွာပဲ ညေစာင့္၀င္လုပ္တယ္၊ ေန ့ဖက္မွာ ပတၱလ်ား သင္တန္းဆရာလုပ္တယ္၊ တလကို ၃၀၀ေလာက္ေတာ့ ၇တာေပါ့၊ ေနာက္ ဆိုင္းတီးတယ္၊
၁၉၇၇မွာ သစ္ေတာဌာနက စိုက္ခင္းလက္ေထာက္ဆိုၿပီး စိုက္ခင္းစိုက္တဲ့လုပ္ငန္းကို ၂ႏွစ္ခြဲလုပ္လိုက္ရတယ္။
အျမတ္ကေတာ့ ေက်းရြာမွာ ႏွစ္လံုးေပါက္ ေနလိုက္ရတာပဲ၊ သူတို ့ဘ၀ေတြ၊ လုပ္ငန္းလုပ္တဲ့အခါ လူေတြ သူငယ္ခ်င္းေတြရဲ ့အေနအထား။
ဒုတိယႏွစ္မွာ လုပ္ငန္းကို ႏိုင္သြားၿပီး ေအးေအးေဆးေဆးနဲ ့ဒူးႏွံ ့ၿပီးလုပ္ႏိုင္မဲ ့တတိယႏွစ္က်မွာ အဲဒီဘ၀ကို ပစ္ထားခဲ့ရၿပီး မ်က္မွန္ၾကီး တင္ဦးရဲ ့ပ်ားေဂဟာကို ေရာက္ခဲ့ရတယ္။
ပ်ားေဂဟာမွာ သဘာ၀ရဲ ့အေၾကာင္းေတြ နဖူးေတြ ့ဒူးေတြ ့တတ္ေအာင္လုပ္ရတယ္၊ animal behavior ဆိုတဲ့ ပ်ားေတြ အေၾကာင္း သဘာ၀ၾကီးရဲ ့အံ့ၾသဘြယ္၊ ေနာက္ ပန္း၀တ္ရည္ ၀တ္မႈံစသည္ သုေတသနလုပ္ရင္း တိုင္းျပည္ကို ေတာ္ေတာ္ ေရာက္ခဲ့ရတယ္၊ ရာသီဥတုနဲ ့၊ စိုက္ပ်ဳိးသူေတြနဲ ့ႏွစ္ေပါက္ႏွစ္ေပါက္ေနခဲ့ရတယ္၊ တေယာက္ထဲ ခရီးသြားရတာ၊ ရွမ္းကခ်င္ လူမ်ဳိးေတြနဲ ့ဆက္ဆံရတာ၊ ေတာ္ေတာ္ေကာင္းတဲ့ လးငယ္တေယာက္ရဲ ့အေတြ ့အၾကဳံေတြ၊ ေနာက္ FAP field worker ဆိုေတ့ လစဥ္၊ ႏွစ္စဥ္ေနာက္ အျပီးသတ္အစီရင္ခံစာေတြ အဂၤလိပ္လိုေရးရ၊ ေျပာရဆိုေတာ့ လုပ္သက္ ၂ႏွစ္သာရွိေသးတဲ့၀န္ထမ္းတေယာက္အတြက္ အေကာင္းဆံုး အေတြ ့အၾကဳံေတြ
၁၉၈၄မွာ ပ်ားပ်က္ေတာ့ သစ္ေတာဌာနကို ျပန္ေရာက္တယ္ သစ္ေတာရံုးခ်ဴပ္အေတြ ့အၾကံဳ ေျခာက္လေလာက္ရလိုက္တယ္၊ ပုတ္ျပတ္လစာကေန အျမဲတန္းခန္ ့ဘို ့၀င္ေပါက္ဆိုၿပီး သစ္ေတာဘြဲ ့ရမ်ားဟာ ေမျမိဳ ့ေက်ာင္းဆင္းေတြကိုခန္ ့တဲ့ ေတာအုပ္စေကးနဲ ့ဌာနကို ၀င္ၾကရတယ္၊ ဒါမ်ဳိးအသဲနာစရာေတြ အမ်ားၾကီး
၂၉၀ပဲရတဲ့လစာနဲ ့ရန္ကုန္မွာ ဒုကၡေရာက္ရလြန္းေတာ့၊ မိသားစုအတူတူေနရတာကို မၾကည့္ႏိုင္ဘူး စိုက္ခင္းေတြဆီျပန္သြားမယ္ဆိုၿပီး ဧရာ၀တီတိုင္းကို ေျပာင္းသြားတယ္၊
တိုင္းမႈးကက်ေနာ့္ကို ေစာင့္ၾကည့္မယ္ဆိုတဲ့သေဘာနဲ ့ထားတယ္၊ သူက တာ၀န္မေပးလို ့က်ေနာ္က အရက္ေသာက္၊ က်ေနာ္အရက္ေသာက္လို ့သူက တာ၀န္မေပးနဲ ့ က်ေနာ္ ၾကံခင္းမွာ ၆လ၊ ဘိုကေလး/ေမာ္လျမိဳင္ကၽြန္းမွာ ၆လ သာေနခဲ့တယ္ တာ၀န္တခုမွ မယူလိုက္ရဘူး၊ ဂ်ဴနီယာေတြ ေပးစာကမ္းစာနဲ ့ပဲ၊ ဘ၀မွာ ေငြ အခက္ခဲျဖစ္ဆံုး အခ်ိန္ေတြ၊ ဒါေပမဲ့
အျမတ္ကေတာ့ ေအာင္ျမင္တဲ့ ကၽြန္းစိုက္ခင္းေတြရယ္၊ ဧရာ၀တီ ဒီေရေတာေတြရဲ ့ပ်က္စီးစျပဳေနတဲ့ အေျခအေနေတြကို စတင္သိရွိခဲ့တာပါပဲ
၁၉၈၄မွာ ဘ၀အတြက္ တဆစ္ခ်ဳိးျဖစ္ေစတဲ့သင္တန္းတခုတက္ရတယ္၊ အဆင့္ျမင့္ သစ္ေတာအရာရွိသင္တန္း အမွတ္စဥ္(၁)ဆိုတာ၊ တကယ္ေတာ့ သစ္ေတာဌာနက ေဖါင္ၾကီးကို အစားထိုးၿပီးဖြင့္လိုက္တာ၊ သင္တန္းဆင္းၿပီး တိုတိုေျပာရရင္ က်ေနာ္ ျမိဳ ့နယ္မႈးျဖစ္သြားတယ္၊ ေရာက္ေနတဲ့ ဧရာ၀တီတိုင္းမွာ က်ေနာ့္ အမ်ဳိးသမီးဇာတိ
ကံကဖယ္ပါတယ္၊ အေၾကာင္းအမ်ဳိးမ်ဳိးနဲ ့က်ေနာ့္ကို သကၤန္းကၽြန္းျမိဳ ့နယ္မႈးဆိုၿပီး ခန္ ့ထားျခင္းခံရတယ္၊ က်ေနာ့္အသိမွာ အဲဒီရာထူးဟာ အဲဒီအခ်ိန္က ေအာင္ေျမယာ သစ္ေတာစခန္းရဲ ့ဖြဲ ့စည္းပံုပဲ၊ ဒီေတာ့ သစ္ေစ့နဲ ့ပ်ဳိးပင္ကိုေတာ့ေရာက္ၿပီပဲ၊ နာမည္ေက်ာ္ ကိုလင္းေသာင္းနဲ့ကလဲခင္ေတာ့ သူေခၚတာပဲဆိုၿပီး ရန္ကုန္ကိုေရႊ ့လာခဲ့ပါတယ္။
ရန္ကုန္ရံုးမွာ သတင္းပို ့ေတာ့မွ ဒုတိုင္းမႈး ဦးခင္ေမာင္ျမက ကိုေမာင္ေမာင္သန္း ခင္ဗ်ားက ျမိဳ ့နယ္ကိုေရာက္တာ ေအာင္ေျမယာမဟုတ္ဘူး၊ ခက္တာက သကၤန္ကၽြန္းျမိဳ ့နယ္က အခု အလံုကကိုင္ထားတာ၊ ခင္ဗ်ားမွာ ရံုးလဲမရွိဘူး၊ ၀န္ထမ္းလဲမရွိဘူး၊ ဘာမွမရွိဘူး၊ ေနာက္ ခင္ဗ်ားမွာနယ္အေတြ ့အၾကဳံလဲ ဘာမွ မရွိဘူး၊ က်ေနာ္ဘာလုပ္ရမွန္းမသိဘူး၊ တိုင္းမႈးကိုသိန္းလြင္လာမွာပဲ ၾကည့္လုပ္ၾကတာေတာ့ဆိုမွ။ အေၾကာင္းစံုသိ၇ပါေတာ့တယ္။
အခုအခ်ိန္မွာ သစ္ေတာဌာန သကၤန္းကၽြန္းျမိဳ ့နယ္ဆိုရင္ အားလံုးက ငေထာပဲဆိုၿပီး မ်က္လံုးေတြ အေရာင္လက္လာၾကတယ္၊ က်ေနာ္ကေတာ့ အဲဒီလို စခဲ့ရတာ။
တိုင္းမႈးလာေတာ့ က်ေနာ့္ကို အေတြ ့အၾကဳံမရွိေသးလို ့ဆိုၿပီး အလံုျမိဳ ့နယ္မႈး (ရန္ကုန္တျမိဳ ့လံုးကို အုပ္ခ်ဴပ္ေနေသာ) ကိုခင္၀င္းရံုးခန္းေနာက္ကအခန္းေလးမွာ စားပြဲေလးနဲ ့အလုပ္သင္ ျမိဳ ့နယ္မႈးဆိုၿပီး ထားရွိလိုက္ပါေသာေကာခင္ဗ်ား။
သစ္ေတာဌာန နယ္လုပ္ငန္းဆိုတာ အဲဒီေတာ့မွ ေတြ ့ဘူးေတာ့တာေလ၊ တကၠသိုလ္တံုးက ဥပေဒေတြ ဘာေၾကာင့္သင္တယ္ (criminal procedure code, evidence act စသည္) အခုမွ သိရေတာ့တယ္၊ ပုလိပ္အလုပ္၊ တရားသူၾကီးအလုပ္၊ စိုက္ပ်ဳိးေစာင့္ေရွာက္သူအလုပ္ဆိုတဲ့ ထူးျခားလွတဲ့ သစ္ေတာအရာရွိတေယာက္ရဲ ့ဘ၀၃=သံုးမ်ဳိးလံုးကိုလဲ ဒီေတာ့မွ သိလိုက္၊ ၾကံဳလိုက္၊ လုပ္လိုက္ရတယ္၊ လုပ္ရတဲ့ေနရာကလဲ နယ္လုပ္ငန္းတို ့ရဲ ့ထြတ္ေခါင္၊ Yangon revenue officer) ရန္ကုန္ျမိဳ ့အခြန္အရာရွိ၊ဖဲစကားနဲ့ ေျပာရရင္ က်ေနာ္က ဂ်ဳိကာေလးေကာင္၊ ေအာလ္ရန္းနဲ ့လက္ကိုင္ေဒါင္း ေဒါင္းၿပီး တုတ္စားလိုက္တဲ့သေဘာပဲ၊ ဖဲလမ္းကုန္သြားၿပီ၊ အဲဒါနဲ ့ပဲ ဤအရာရွိကို ေနာက္ေနာင္ နယ္လုပ္ငန္းမ်ား တာ၀န္မေပးရန္ဆိုေသာ မွတ္ခ်က္နဲ ့ေျပာင္းေရႊ ့ခဲ့ရတယ္၊ သူတို ့ျပစ္ခ်က္ကေတာ့ သစ္လုပ္ငန္းရွင္မ်ားနဲ ့ရင္းရင္းႏွီးႏွီးေနလို ့ဆိုပဲ၊
ေနတာေနတာတပိုင္း က်ေနာ္ဘယ္ေလာက္ အလုပ္မွာ ကင္းရွင္းသလဲဆိုရင္ က်ေနာ့္ဦးေလးတေယာက္ကို ဆိုင္ျပဳတ္သြားေအာင္ သစ္သိမ္းဘူးတယ္၊ ေတာထဲ က်ေနာ္၀င္ေနရင္ အဲဒီထဲက တလခြဲေလာက္ က်ေနာ္ျပန္မထြက္မခ်င္း၊ အဲဒီၾကိဳး၀ိုင္းမွာ သစ္ခိုးလုပ္ငန္းမ်ား ရပ္ဆိုင္းလို ့သြားၾကားထိုးတ့ တေခ်ာင္းေတာင္ မထုတ္ရဲၾကဘူးဆိုတာ အမွန္တရားေတြ၊ သစ္ခုတ္သမားအခ်င္းခ်င္းေျပာၾကတာ၊ လက္ေထာက္တိုင္းမႈးတာ၀န္လဲ လုပ္ရေတာ့၊ သံလွ်င္ေက်ာက္တန္းဘက္ဆိုရင္ သစ္စက္၊ သစ္ဆိုင္ေရွ ့က်ေနာ့ကားဆိုက္တာနဲ ့ပိုင္ရွင္ကေတာ္ေတြ၊ ကုန္ပါၿပီေတာ့ဆိုျပီးကို အသုဘအိမ္ေအာ္ငိုသလို ငိုက်တယ္။ သစ္ေတြဖမ္းေန သိမ္းေနခ်ိန္ အျပဳံးမပ်က္ လက္ခံစကားေျပာေနေပမဲ့ က်ေနာ့္ကားေတြ ထြက္သြားတာနဲ ့တဆိုင္လံုးနည္းပါး (လက္ခြဲသစ္ေတြမို ့) အသိမ္းခံလိုက္ရတဲ့ ဆိုင္ရွင္ မိန္းခေလးဟာ ေရွ ့စားပြဲေပၚ မ်က္ႏွာ ေမွာက္ခ်လိုက္ၿပီး ငိုတာေတြ သူ ့အေဖၾကီးေနာက္ပိုင္း ေဆးရံုတင္လိုက္ရတာေတြ၊ ဖမ္းတာကေတာ့ စစ္ဆင္ေရးေတြ လုပ္တဲ့အခ်ိန္ အဲဒိဘက္ကလဲ လြန္ကဲက်ေတာ့ အသုဘခ်ဘို ့ေခါင္းပ်ဥ္ေရာင္းစရာမရွိသေလာက္ပါပဲ။
သံလွ်င္နတ္စင္တရာမွာ က်ေနာ့္ နတ္ရုပ္ကို ထုထားဘို ့သစ္ကုန္သည္ေတြ တိုင္ပင္ၾကေသးတယ္ဆိုပဲ။
ျမိဳ ့နယ္မႈးလုပ္ေနတံုးမွာပဲ ႏိုင္ငံျခားပညာေတာ္သင္ စာေမးပြဲ ေျဖခြင့္ရတယ္၊ ပထမဆံုး အခြင့္အေရးပါပဲ ၁၉၈၅မွာ၊ နယ္သာလန္ႏိုင္ငံ အိုင္တီစီ ေက်ာင္းေတာ္မွေပါ့။ က်ေနာ္ေျဖတာက Photo-grammetry ေခၚတဲ့ဘာသာရပ္၊ စာအုပ္ၾကည့္ေျဖတာပဲ ေက်ာင္းတံုးက နာမည္သိတယ္ဆိုယံုေလာက္ေလး ေကာင္းကင္ဓါတ္ပံုဘာသာရပ္မွာပါတာ၊ အဲဒီတံုးကေနတာ သစ္ေတာ၀င္းထဲ အိမ္မရေသးဘူး၊ ကိုယ္ပိုင္ ျမိဳ ့နယ္လဲ မရေသး အလုပ္သင္ဘ၀၊ ကိုဆုတင္ စိတ္ပ်က္လက္ပ်က္နဲ ့၇ိုက္ထားတဲ့ တဲအိမ္သာသာအိမ္းမွာ ေဖါ့ကန္ ေအာင္မဂၤလာလမ္းမွာ၊
တကၠသိုလ္စာၾကည့္တိုက္က ငွားလာတဲ့စာအုပ္နဲ ့ပညာေတာ္သင္ စာေမးပြဲအတြက္ စာက်က္ေနတဲ့ က်ေနာ့္ကို နားမလည္ရွာတဲ့ ေယာကၡမ အမၾကီးက ခေလးမထိန္းလို ့ဆိုၿပီး တဆူဆူေပါ့။
စာေမးပြဲေအာင္တယ္၊ အင္တာဗ်ဴးေအာင္တယ္၊ ေနာက္ အဲဒီဘာသာရပ္က က်ေနာ္တို ့နဲ့ မကိုက္လို ့ပါဆိုၿပီး သစ္ေတာတိုင္းတာေရးကိုေျပာင္းေပးတယ္။ ၉-၁၀-၈၇ကေန ႏိုင္ငံက ထြက္သြားလိုက္တာ ၁၅-၈-၈၈မွာျပန္ေရာက္လာပါတယ္။
ျပင္ပကမၻာကို အဲဒိတံုးက ထြက္ဘို ့ဆိုတာ ေတာ္ေတာ္မလြယ္တာ၊ ေရာက္မဲ့ေရာက္ေတာ့ ပီဘိ အေနာက္ႏိုင္ငံ၊ အတိုးတက္ဆံုး နိုင္ငံတခု၊ ေနာက္ က်ေနာ္သင္၇မဲ့ဘာသာရပ္အတြက္ ကမၻာမွာ အေကာင္းဆံုးေက်ာင္းတေက်ာင္း။
International Institute for Aerospace Survey and Earth Sciences (ITC), Enschede, The Netherlands.
အေပၚက ၂ခုေပါင္းရင္ ဒီေန ့ remote sensing အေ၀းမွ စူးစမ္းေလ့လာျခင္းဆိုတဲ့ ဘာသာရပ္ပါပဲ
\Statistics ဆိုတဲ့ စာရင္းအင္းဘာသာ၊ ရန္ကုန္တကၠသိုလ္တံုးက က်ေနာ္တို ့စီးပြားေရး တကၠသိုလ္မွာသြားသင္ရတယ္၊ ဒုကၡဘယ္ေလာက္ေပးသလဲဆိုရင္ လက္ရွိ ညႊန္ခ်ဴပ္ ေဒါက္တာညီညီေက်ာ္ ေမဂ်ာဘာသာ ၆ဘာသာကို ဂုဏ္ထူးထြက္ေပမဲ့ အဲဒီဘာသာကို ေက်ာင္းမတက္ လက္ဘ္မသြားေျဖခဲ့ေတာ့ အဲဒီႏွစ္တႏွစ္ က်ေလရဲ ့၊ က်ေနာ္လဲ အဲဒီလိုပဲ ပဥၥမနွစ္က်မွာ အဲဒီေကာင္ကို Grade 2 နဲ ့ကံေကာင္းစြာ ေအာင္ခဲ့ရတာ
အိုင္တီစီမွာ ေကာင္းေကာင္းေမာင္းပါရဲ ့၊ အီကိုမွာသင္တံုးက ဖက္စစ္ဂဏန္းေပါင္းစက္မ်ားနဲ ့တေဂ်ာင္းေဂ်ာင္းလွည့္ၿပီးတြက္က်ရတယ္။
ဒီမွာ ကံေကာင္းေထာက္မစြာ၊ programmable pocket calculator ေတြ ေနာက္ အိုင္ဘီအမ္ ကြန္ပ်ဴတာ (ေပၚကာစ)၊ Basic programme software, lotus spreadsheet ေတြအကူအညီနဲ ့တြက္ခ်က္တဲ့အပိုင္းမွာေတာ့ သိတ္ေခါင္းမစားဘူးေပါ့။ ဒါေပမဲ့ ပုစၧာအေျဖေတြကို အိမ္မက္မက္ၿပီး ထြက္လာတဲ့အထိ ဥေဏွာက္စားခဲ့ၾကရတယ္
ေနာက္ ကြန္ပ်ဴတာပညာ၊ ကြန္ပ်ဴတာ၊ ေဒတာေဘ့စ္ေတြရဲ ့အေျခခံ Geographic Information System ဂ်ီအိုင္အက္စ္၊ က်ေနာ့္ကို လူအမ်ားက ျမန္မာနိုင္ငံအတြက္ ဂ်ီအိုင္အက္စ္ ေမြးဖြားသူလို ့ေခၚၾကတယ္၊ အဲဂေလာက္ၾကီး မခံယူရဲပါဘူး၊ ဒါေပမဲ့ အိုင္တီစီေက်ာင္းေတာ္ရဲ ့အေျခခံေတြက ျမန္မာႏိုင္ငံ ဂ်ီအိုင္အက္စ္ေလာကကို အေတာ္ အေထာက္အကူ ျဖစ္ေစခဲ့ပါတယ္။
အေရးၾကီးဆံုးကေတာ့ သစ္ေတာတိုင္းတာျခင္း ဘာသာရပ္ေပါ့ဗ်ား၊ နမူနာေကာက္ျခင္းအစရွိသည္ အေထာက္အကူျပဳျဖစ္တဲ့ ဇလေဗဒ၊ ဘူမိရုပ္သြင္ပညာရပ္ေတြဟာ သစ္ေတာသမားတေယာက္က က်န္တဲ့သဘာ၀ သယံဇာတဆိုင္ရာနယ္ပယ္ေတြမွာ ေလာက္ေလာက္လားလား ၀င္ဆန္ ့ႏိုင္ေအာင္ ေတာင္ပံတပ္ေပးလိုက္တာပါပဲ အမိ အိုင္တီစီ။
ပညာေတြအက်ဳိးအျပင္ က်ေနာ္ ကားေလးတစီး၀ယ္လာႏိုင္လို ့ရန္ကုန္ျပန္ေရာက္ေတာ့ သယံဇာတမွာရုန္းကန္ရခ်ိန္ အေျခ သိတ္မပ်က္ခဲ့ဘူးေပါ့ခင္ဗ်ာ
က်ေနာ္ရန္ကုန္ျပန္မေရာက္ခင္ပဲ၊ မဒမ္ေမာင္ကိုက သစ္ေတာသယံဇာတ စီမံံကိန္းတာ၀န္ခံေတြဆီသြားၿပီး က်မေယာက္်ားကို ေခၚပါလို ့သြားေျပာထားတာကလား၊ ပတ္ကားျမိဳ ့နယ္မႈးတေယာက္ကို သူတို ့အေခၚ ေနရာေကာင္းကေန ကစ္ထုတ္ဘို ့အျမဲၾကံစည္ေနတဲ့ လူေတြရယ္၊ ပညာရပ္နဲ ့အဓိကဆိုင္တာရယ္၊ ေနာက္ က်ေနာ့္ေနရာကို အာဏာသိမ္းထားသူမ်ားရဲ ့လက္ခ်က္ေတြနဲ ့အေရးအခင္းကာလၾကီးထဲ ျပန္ေရာက္လာတဲ့ က်ေနာ္ သယံဇာတကို ေျပာင္းရေတာ့တာပါပဲ။
သစ္ေတာသယံဇာတ စီမံကိန္းဟာ က်ေနာ္ေရာက္ခ်ိန္မွာ အေတာ္အရွိန္ရလို ့ေနပါၿပီ။ ဆရာမင္းၾကီး ဦးေအာင္ျမင့္စခဲ့တယ္၊ ေနာက္ ဆရာအံုး (ဦးအံုး ဖရီဒါေပါ့)၊ က်ေနာ္ေရာက္တဲ့ ေန ့ဟာ ဆရာအံုးပင္စင္သြားတဲ့ေန ့ပဲ၊ ေနာက္ ဆရာ ၾကီးရဲလွ်ံစြမ္း၊ ေနာက္ က်ေနာက့္ အကိုၾကီး ဦးေမာင္ေမာင္သန္း၊ က်ေနာ္ အဲဒီကေန ၀န္ၾကီးရံုးကို ေျပာင္းေျပးတဲ့အခ်ိန္မွာ ဦးတင္ေမာင္ၾကည္။ အဆင့္ဆင့္ ကိုင္ခဲ့ၾကတယ္။
အဂၤလိပ္က ျမန္မာကို သစ္ေတာပညာသင္ေပးတဲ့အခ်ိန္မွာ က်ေနာ္တို ့ဆရာၾကီး ဦးထြန္းေက်ာ္ ေျပာေနက် fool proof နည္းနဲ ့ထားခဲ့တာကလား။ ၾကိဳး၀ိုင္းေတာကို ဘယ္လိုဖြဲ ့မယ္၊ သစ္ပင္ကို ဘယ္လိုတိုင္းမယ္၊ ဘယ္လိုသစ္ပင္ကို ထုတ္မယ္၊ ေတာထဲကို ဘယ္လိုသြား၇မယ္၊ ေတာလုပ္ငန္းဘယ္လိုလုပ္ရမယ္ စသျဖင့္ကို ေတာသူေတာင္သားေတြ နားလည္ေစမဲ့နည္းလမ္းေတြနဲ ့ေတာသူေတာင္သားေတြအတြက္ ေျမပံုမလိုေအာင္ လုပ္ႏိုင္ေအာင္ ထားပစ္ခဲ့တယ္၊ တေန ့ကကို မင္းၾကီး ဦးေအာင္ျမင့္နဲ ့စကားေျပာျဖစ္တဲ့အခါမွာ သစ္ေတာၾကိဳး၀ိုင္းတိုင္းဟာ နယ္နမိတ္ေတြမွာ ေဘာင္ဒရီ မွန္ထစ္ေတြရွိတယ္၊ သစ္ပင္ေတြကို ၾကိဳး၀ိုင္းကို ေက်ာေပးၿပီး မွန္ထစ္ဆိုတဲ့ ဆိုင္းဘုတ္လို ထစ္ထားတယ္၊ အကြက္အမွတ္ရိုက္ထားတယ္၊ ၾကိဳး၀ိုင္းေတြကို အကြက္ဆိုၿပီး ခြဲထားတယ္၊ ေရေ၀ေက်ာေတြနဲ ့ခြဲထားတယ္၊ ေက်ာကို မျဖတ္ ေျမာင္ကို မျဖတ္ရင္ တဖက္ အကြက္ထဲကို မေက်ာ္ပဲ အလုပ္လုပ္လို ့ရတယ္၊ အကြက္နယ္နိမိတ္ေတြမွာလဲ မွန္ထစ္ အပင္ေတြရွိတယ္။ အကြက္ဆံုရာေတြမွာ သစ္ေတာဘုရားေခၚတဲ့ ဘုတ္တိုင္ေတြရွိတယ္၊
သစ္ထုတ္တာကို ရင္စို ့လံုးပတ္ေခၚတဲ့ ၄ေပေျခာက္လက္မ အျမင့္မွာရွိတဲ့ ကၽြန္း၊ သစ္မာ၊ အျခားသားေတြရဲ ့လံုးပတ္ေတြနဲ ့တြက္ခ်က္ၿပီးထိန္းထားတယ္၊ အကြက္တကြက္ကို သစ္ထုတ္ဘို ့မွာ ကၽြန္းပင္တပင္ရဲ ့လံုးပတ္ တေပတိုးဘို ့လိုအပ္တဲ့ ၂၈ႏွစ္ကေန ႏွစ္၃၀မွတခါ သစ္ထုတ္လုပ္ငန္းလုပ္နိုင္ေအာင္ စီစဥ္ထားတယ္၊ ၁၀ႏွစ္ကို တခါ သစ္ေတာအုပ္ခ်ဴပ္လုပ္မႈ စီမံကိန္းေတြ ေရးရတယ္၊ သစ္မထုတ္ခင္မွာ ပင္ေထာင္ရိုက္တယ္ (သစ္မာ)ကို ကၽြန္းကိုေတာ့ သင္းသတ္တယ္၊ အဲဒါေတြလုပ္ရင္း ခ်န္ပင္တိုင္းတယ္ဆိုၿပီး လံုးပတ္ ၃ေပအထက္ အပင္ေတြအားလံုးကို တိုင္းသြားတာပဲ၊ အခု အိုင္တီစီမွာ သင္တဲ့ အတိုင္း စာရင္းအင္း ပညာနည္းနဲ ့ေျပာရရင္ cent percent (100%) inventory ေပါ့။
အဲဒီစာရင္းတိုင္းတာခ်က္ေတြကို သံုးၿပီး စီမံကိန္းေတြ ဆြဲတယ္၊ စီမံကိန္းေတြကို သက္ဆိုင္ရာ သစ္ေတာခရိုင္၀န္ (ေရြးခ်ယ္ခံတန္းအဆင့္ selection grade အရာရွိက ရံုးခ်ဴပ္
စီမံကိန္းတိုင္းက ကြက္စိမ္စီမံကိန္းအရာရွိေတြနဲ ့အတူတူ ဆယ္ႏွစ္တခါ ဆြဲရတယ္၊ ဆြဲၿပီးတဲ့ စီမံကိန္းေတြကို ႏိုင္ငံေတာ္ အစိုးရက အတည္ျပဳလက္မွတ္ထိုးရတယ္၊ အဲဒီလက္မွတ္ထိုးတာဟာ တေယာက္ကို တေယာက္ ကတိျပဳတာ၊ အမွတ္တမဲ့ၾကည့္လိုက္ရင္ သစ္ေတာကလုပ္တာကို ႏိုင္ငံေတာ္က အတည္ျပုတယ္ထင္ရေပမဲ့ တကယ္ကေတာ့ ပညာရွင္က ေရးဆြဲေပးတဲ့အတိုင္း ႏိုင္ငံေတာ္အစိုးရက ေက်ာ္မလုပ္ပါဘူးလို ့ျပန္ၿပီး ဂတိျပုတာပါပဲ။
ဒါေၾကာင့္ ေတာ္လွန္ေရးေကာင္စီ အစိုးရတက္လာတဲ့အခါမွာ လက္မွတ္ထိုးဘို ့တင္ေပးလိုက္တဲ့ ကြက္စိပ္စီမံကိန္းေတြ ၾကမ္းျပင္ကို လႊင့္ပစ္ျခင္းခံခဲ့ရတယ္။ က်ေနာ္တို ့ကို အလုပ္စတင္ေပးခဲ့တဲ ့မင္းၾကီးခ်ဳပ္ (ညႊန္ၾကားေရးမႈးခ်ဴပ္) ဦးေမာင္ကေလး (၁) (ဂ်ီ၀မ္း)ဟာ ဒုတိယ၀န္ၾကီး ေဒါက္တာဘိုေလးက ကၽြန္းသစ္ေတြကို ေစ်းေကာင္းတံုး ကန္ ့သတ္လံုးပတ္ တေပ(၇ေပ ေျခာက္လက္မကေန ၆ေပ ေျခာက္လက္မကို)ခ်ၿပီးထုတ္မယ္လို ့မင္းၾကီးခ်ဴပ္ရဲ ့အစီရင္ခံစာ ကို ဆန္ ့က်င္ၿပီး လုပ္ေဆာင္တဲ့အခါမွာ သတၱိေျပာင္ေျမာက္စြာနဲ ့ပဲ အလုပ္ထြက္သြားခဲ့တယ္။
လွည္းကူးျမိဳ ့နယ္ ေပါင္းလင္းၾကိဳး၀ိုင္း အကြက္အမွတ္ ၃-၄-၅ေပါ့၊ သင္းပင္ ၁၀၀၀ တာ၀န္က်တယ္၊ တိုင္းမႈးက က်ေနာ္က အသက္အငယ္ဆံုးမို ့ဆိုၿပီး ရန္ကုန္ျမိဳ ့နယ္မႈးကို သစ္ေတာလုပ္ငန္းသိေအာင္ဆိုၿပီး ခိုင္းတာ၊ အမွန္ေတာ့ မဆိုင္ဘူး ကိုယ့္တာ၀န္နဲ ့ကိုယ္ပဲ၊ ဒါေပမဲ့ ေက်းဇူးတင္ရပါတယ္၊ တကယ့္ ကၽြန္းသင္းလုပ္ငန္းကို ေက်ာင္းသားဘ၀ လုပ္ခဲ့ဘူးေပမဲ့ ဘာမွ နားလည္လိုက္တာမဟုတ္၊ ေသေသခ်ာခ်ာ တတ္သြားတယ္၊ ဒုတိုင္းမႈးကို ကိုျမၾကီးလိုက္သြားဆိုၿပီး ၇န္ကုန္တိုင္းမွာရွိသမွ် သစ္ေတာဘြဲ ့ရ ျမိဳ ့နယ္မႈးေတြကို လိုက္ၾကည့္ဆိုၿပီးခိုင္းတယ္။
ေတာထဲမွာ က်ေနာ္တို ့ပင္ပန္းေနတံုး တိုင္းမႈးက သူ ့တပည့္ ေတာအုပ္ၾကီးေတြနဲ ့တိုင္းတတိုင္းလံုးကို စစ္ဆင္ေရးဆင္းတယ္လုပ္ၿပီး တပည့္ေက်ာ္ေတြက ပိုက္ဆံေတာင္းၾကေတာ့တာပဲ၊ (ေလာကေလာက)
ေရာက္ေရာက္ျခင္း နယ္ခံ ေတာအုပ္ေတြက ဒုတိုင္းမႈး ကိုၾကီးျမကို ဆရာ အကြက္၃က ခိုးလို ့ကုန္ၿပီ ၄ကပဲ စပါဆိုၿပီး အကြက္ေလးမွာထိုးထားတ့ စခန္းကို ေခၚသြားတယ္။
demonstration ေတြျပၿပီး ကိုၾကီးျမနဲ့ အဖြဲ ့ေတြျပန္သြားၾကတယ္၊ က်ေနာ္ စိုက္ခင္းစီမံကိန္း အစည္းအေ၀းကေန တန္းလာရတာ၊ မဒမ္ေမာင္ကိုက အငယ္ဆံုးေကာင္ကို ေမြးဘို ့ျပန္ေနတဲ့အခ်ိန္ ေစာင္ကို မပါလာဘူး၊ ကိုခင္၀င္းက သူ ့ေစာင္အပိုထားသြားရတယ္။
ခင္ဗ်ားျဖစ္ပါတယ္ဆိုၿပီး ဆရာျမက ထားသြားတယ္၊ ရန္ကုန္က က်ေနာ့္ တပည့္ရင္းေတာေခါင္းေတြကိုပါ ၾကည့္မရလို ့ထင္ပါ့ ပါလာၾကတယ္၊ ထန္းတပင္က အေတြ ့အၾကံဳရွိ ေတာေခါင္းတေယာက္ပါတယ္၊ နယ္ေျမခံ သစ္ခိုးဂိုဏ္းေတြ လက္သံုးတေယာက္ကို ထည့္ေပးထားတယ္၊ (ေနာက္မွ သိတာပါ)
အဲဒီအခ်ိန္ေတြ က်ေနာ္က တနိုင္ငံလံုးမွာ ဖမ္းတာဆီးတာ အ၇မ္းဆံုးအေနနဲ ့နာမည္ၾကီးေနတာ၊ လွည္းကူးသစ္ကုန္သည္ေတြ (တကယ္ေတာ့ က်ေနာ့္ အမ်ဳိးေတြ) မ၀င္ရဲဘူး။ ငါးပက္ၿပီး ေတာအရက္မွာေသာက္ၿပီး အလုပ္လုပ္ရတယ္။ အဲဒီတံုးက လွည္းကူးရံုးက နားပိတ္တင္ေအး ေတာေခါင္းက တေန ့ဂါလံပံုးတပံုးထမ္းၿပီး စခန္းကိုေရာက္လာတယ္၊
၁၉၆၉ေလာက္မွာ ရန္ကုန္မွာ ဆန္အေရးအခင္းျဖစ္ေတာ့ ဆန္အိပ္ထမ္းလာရင္ လူသတ္လုတဲ့ အခ်ိန္မွာကို အေမ့တပည့္တေယာက္ ေကာ့မႈးကေန ဆန္အိတ္ထမ္းၿပီး က်ေနာ္တို ့သမိုင္းကို လာပို ့တာ သတိရေနတယ္၊
ဆရာျမနဲ ့ဆင္းေနတံုးကကို ကၽြန္းပင္ေတြလွဲထားတာေတြ၊ လႊစင္ေတြ ေတြ ့ရေတာ့တာပါပဲ၊ ကၽြဲႏိုင္လွည္းႏိုင္တဲ့ အရြယ္ေတြလဲ မရွိေတာ့ဘူး၊ တိုင္းၾကည့္ေတာ့ အဲဒီ လံုးပတ္အတန္းအစားေတြ ေပ်ာက္ေနတယ္။
ဆရာျမဟာ က်ေနာ့္ကို အရင္က က်ေနာ္တို ့အရာရွိေတြ လံုး၀မလုပ္တဲ့ အမိန္ ့ကို ညအရက္၀ိုင္းမွာ ေပးတယ္၊ ၇ေပေက်ာ္ရင္ကို ထုတ္ေပေတာ့၊သင္းသတ္ေပေတာ့တဲ့။
ညအရက္၀ိုင္းေတြသတိရတယ္၊ သစ္လံုး မီးပံုေဘးမွာ ထိုင္က်ရင္း ရမ္အရက္ကို (ေကာင္းမွေကာင္း ျမန္မာရမ္( ဖန္ခြက္ထဲထဲ့၊ လက္နဲ ့လွိမ့္ပြတ္ပြတ္ရင္း (ဆရာျမ အဆိုအရ warming the glass) ဒါ သစ္ေတာဘ၀ရဲ ့အထြတ္အထိပ္ပဲဗ် ဆိုတာေတြကို ခုထိ လြမ္းပါ့ဗ်ာ။
အကြက္ ၄ မွာ က်ေနာ္ သင္းပင္ ၅၀၀ေက်ာ္ပဲ၇တယ္ အကြက္ ၅ကို တက္ပို ့အားလံုးျပင္ဆင္တယ္၊ ေရႊ ့မဲ့ ေန ့မွာပဲ စိတ္က ထင့္ေနတာနဲ ့၊ ဟာကြာဆိုၿပီး မရွိေတာ့ဘူးဆိုတဲ့ အကြက္ ၃ကို အဲဒီ နယ္ခံ သစ္ခိုးဂိုဏ္းက တပည့္နဲ ့နင္းလိုက္တယ္
လားလား ႏွစ္ထပ္တိုက္ေလာက္ ျမင့္ေနတဲ့ ပကာပံုေတြ၊ ျဖတ္ၿပီးသား လွဲၿပီးသား ကၽြန္းပင္ေတြ၊ အျပည့္၊ လႊ၀င္ေတြလဲ အျပည့္၊ မေ၇ႊ ့ေတာ့ပဲ အဲဒီမွာပဲ သတ္ပင္ ၁၀၀၀ ျပည့္သြားပါရဲ ့။
ေနာက္ အဲဒီကၽြန္းေတြကို ဆက္ခိုးက်တာပါပဲ ေျမာက္ဥကၠလာ ေလွဆိပ္ေတြမွာ က်ေနာ္နဲ ့ျပန္တိုးလို ့ေထာင္ေတြ က်သြားပါရဲ ့။
အဲဒီေတာ့ ၁၉၈၈မွာက်ေတာ့ အရင္ fool proof ျမန္မာ့ ေရြးခ်ယ္ခုတ္လွဲေရးစံနစ္ရဲ ့လုပ္ပံုကိုင္ပံုေတြကို ေမ့ပစ္ၿပီး ေခတ္မွီနည္းေတါနဲ ့လုပ္မယ္ဆိုၿပီး သယံဇာတ စီမံကိန္းကိုစၾကေလရဲ ့။
သစ္ေတာတိုင္းဌာနစိတ္ရွိတယ္၊ ေနာက္ ေကာင္းကင္ ဓါတ္ပံုေျမပံုဌာနစိတ္ရွိတယ္၊ ေနာက္ ကြန္ပ်ဳတာ ဌာနစိတ္ရွိတယ္၊ ေနာက္ဆံုး ကြက္စိတ္စီမံကိန္းနဲ ့တူတဲ့ အုပ္ခ်ဴပ္မႈစီမံကိန္းဆြဲဘို ့ဌာနစိတ္ ဖြဲ ့တယ္။
ဌာနစိတ္ တခုတခုကို သစ္ေတာ၀န္ တေယာက္စီထားတယ္၊ ေကာင္းကင္ဓါတ္ပံု ေျမပံုမွာ ေနာက္ဆံုးေပၚ ေအာဖ္ဆက္ကိုရွိတယ္၊ ေလယဥ္ရွိတယ္ (ေလတပ္ကို အပ္ထားတယ္) ေကာင္းကင္ဓါတ္ပံုေတြ တျပည္လံုး ၇ိုက္ထားတယ္၊ က်ေနာ္ေရာက္ေတာ့ ေျမပံုေတြ ထုတ္ေနၿပီ၊
သစ္ေတာတိုင္းဌာန၊ အင္း ကြင္းဆင္းတိုင္းတဲ့ အရာရွိေတြ ။နယ္ေတြမွာ စာရင္းေကာက္ ေခါင္းေဆာင္ေတြ၊ အမ်ားၾကီးပဲ၊ နည္းပညာေတြစၤနစ္ေတြ အေကာင္းဆံုး အေနအထား၊ ႏိုင္ငံျခားက ျပန္လာတဲ့ ပညာသင္ေတြ အမ်ားၾကီး။
ကြန္ပ်ဳတာဌာန၊ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ ့ဒုတိယေျမာက္ ကြန္ပ်ဴတာဌာန၊ အေကာင္းဆံုး စံနစ္ေတြနဲ ့၊ Vax 11- 750 mini computer, Infrastructure ကလဲ ေကာင္းပါ့၊ ကြန္ပ်ဴတာဌာနကို အက်ဥ္းေထာင္ထဲ ၀င္ရသလို အဆင့္ဆင့္ ၀င္ရတယ္၊ ေလေအးစက္ central aircon ၾကီးေတြ သံုးလံုး၊ မီးစက္ၾကီးေတြ
ကြန္ပ်ဳတာဆိုရင္လဲ system engineer, soft ware engineer, application engineer, operator သူ ့အပိုင္းကိုယ့္အပိုင္း ေက်ာ္လို ့မရဘူး
သူ ့ငယ္ေမြးျခံေပါက္ေတြနဲ ့ပဲ ၾကီးျပင္းလာတယ္၊ တဖြဲ ့ရဲ ့လုပ္ငန္း တဖြဲ ့မသိဘူး၊ အသက္ေတြ အေသခံၿပီး ေကာက္လာ၇တဲ့ စာရင္းေတြကို စာရင္းေကာက္အဖြဲ ့ျပန္လိုခ်င္ရင္ မရဘူး၊
က်ေနာ္ေရာက္ေတာ့မွ ဒိဖက္က သစ္ေတာအရာရွိေတြကို ကြန္ပ်ဴတာသင္ေပးမယ္ဆိုၿပီး FORTRAN programming သင္ေပးတယ္ အေကာင့္ေတြေပးတယ္၊ က်ေနာ္တို ့လက္စြမ္းျပလိုက္တာ ေနာက္က်ေတာ့ သူတို ့ထမင္းစားခ်ိန္မွာပဲ ကိုင္ခြင္းေပးေတာ့မယ္
က်ေနာ္က အျပင္ကေန ဒါေတြအားလံုးကို သူတို ့စီမံကိန္းက ေလ့က်င့္ေပးတာမဟုတ္ပဲ ကိုယ့္ဘာသာ အေကာင္းဆံုးေက်ာင္းတေက်ာင္းကေန တတ္ၿပီးေရာက္လာခဲ့တဲ့ တေယာက္ပါပဲ။
အဲဒါေၾကာင့္လဲ သယံဇာတဆိုတဲ့ သေဘာၤၾကီးကို ျမဳတ္ၿပိဆိုၿပီး အားလံုးက စြန္ ့ခြာသြားၾကတဲ့အခ်ိန္မွာ က်ေနာ္တေယာက္ထဲက်န္ခဲ့ၿပီး GIS နာမည္ေျပာင္းလို ့စက္ေတြလဲ၊ ကိုယ္ထည္ေတြျပင္လို ့ ေမာင္းႏွင္ခဲ့ရတာပါပဲ
က်ေနာ္ပထမဆံုး ေကာင္းကင္ဓါတ္ပံုမွာ အလုပ္လုပ္တယ္၊ ေနာက္ ေတာဆင္းတာ နွစ္ခါလိုက္တယ္၊ အခု ေနျပည္ေတာ္ လယ္ေ၀းေတာေတြရယ္၊ ေနာက္ ကၽြန္းလွျမိဳ ့နယ္၊ ကန္ ့ဘလူ ေကာလင္း
နယ္သာလန္ကပါလာတဲ့ ကားေလးေရာင္းတာ တသိန္းငါးေသာင္း၇တယ္၊ ေတာ္ေသးတာေပါ့ မိန္းမက ရန္ကုန္ျမိဳ ့စာရင္းစစ္ခ်ဴပ္ရံုးဆိုေတာ့။
ကံေကာင္းစြာနဲ့ အဲဒီအခ်ိန္မွာ တြဲဖက္၇ွိေသးတဲ့ မေလးရွားလူမ်ဳိး စီတီေအ မစၥတာ ေခ်ာင္ဆိုတာနဲ ့တြဲျဖစ္တယ္။ သူက က်ေနာ့္ကို စည္းရံုးသိမ္းသြင္းလိုက္တယ္။
၁၉၈၉မွာ ကမၻာလံုးဆိုင္ရာ သစ္ေတာတိုင္းတာျခင္း Forest Resources Assessment 1990 လုပ္ပါတယ္၊ မလုပ္ခင္မွာ အစမ္းလုပ္က်ေတာ့ တနင္းသာရီ ေတာေတြကို ေျပာင္းလဲျခင္းတိုးတာတယ္၊ GIS software ေတြမရွိခ်ိန္မွာ ဓါတ္ပံုေတြကို ဖတ္ၿပီး Lotus software သံုးလို ့ ပီစီကေလးေတြနဲ ့လုပ္၇တယ္၊
က်ေနာ့္အတြက္ေတာ့ အခက္အခဲမရွိပါဘူး အိုင္တီစီ ေက်ာင္းဆင္းပဲေလ၊ အဲဒီအလုပ္ကထဲက လူၾကီးေတြနဲ ့ညိတယ္၊ အရက္သမားကိုး ကိုယ့္အမွားေတြလဲပါပါတယ္၊ ေနာက္အဲဒါလုပ္ရင္း ေခ်ာင္ကိုင္မဲ့ ဒီေရေတာပ၇ိုဂ်က္ကို အဲဒီအတိုင္းလုပ္ေပးလိုက္တယ္၊ အဲဒီအခ်ိန္မွာ ညိထားတဲ့ အက်ဳိးေက်းဇူးေၾကာင့္ က်ေနာ့္ကို ပီစီ ကိုင္ခြင့္မေပးေတာ့ဘူး
ေဟာင္ဖြာေဟာင္ဖြာနဲ ့လဘက္ရည္ဆိုင္မွာ ညီးမိေတာ့ အခု Momentum ေရာက္ေနတဲ့ ပရိုဂရမ္မာ ျမတ္စိုးရီက က်ေနာ့္ကို ဘာေတြျဖစ္ေနတာလဲလို ့ေမးၿပီး က်ေနာ္ ပိစီ lotus spread sheet တခုလံုးကို FORTRAN နဲ ့မီနီကြန္ပ်ဳတာမွာေရးေပးပါေလရဲ ့။
အဲဒီမွာ အေတာ္ေလး စိတ္ညိမ္သြားတယ္၊ ဒီကိစၥေတြကိုလဲ က်ေနာ္ အေတာ္စိတ္၀င္စားသြားတယ္၊ အဲဒီအလုပ္ကိုေတာ့ က်ေနာ္ ေဖါင္ၾကီးသြားတက္ေနတံုး က်ေနာ့္ဆရာ ႏိုင္ငံျခားသြားေတာ့ ေရးစရာမရွိဘူးဆိုလို ့ co-author ေတာ့ ထဲ့မွာပဲဆိုၿပီးေပးလိုက္တာ နာမည္ယူသြားေလရဲ ့၊ အခုေတာ့ ေတြ ့ရင္ ေတာင္းပန္ပါတယ္၊ အဲဒီအလုပ္ကို ဒိေရေတာနဲ ့ပတ္သက္တဲ့ ပြဲတိုင္းမွာ ကုဒ္လုပ္ၾကတာဆိုေတာ့ သူမ်က္နွာပူလာၿပီေလ၊ ရပါတယ္ဆရာလို ့ပဲ ေျပာလိုက္ပါၿပီ။
ေခ်ာင္က ေက်းဇူးတင္လို ့ေနာက္ဆံုး စီမံကိန္းေနာက္ဆံုးအဆင့္ျဖစ္တဲ့ ပဲခူး၇ိုးမရဲ ့ေတာပ်က္ႏႈံးကိုတြက္ဘို ့လုပ္ေပးပါလို ့ေတာင္းဆိုတယ္၊ က်ေနာ္လုပ္တယ္
မွားသြားတာက ကြန္ပ်ဳတာ print out ကို က်ေနာ္ ဆရာေတြကိုအရင္မျပပဲ အဲဒီ စီတီေအကို အစည္းအေ၀းတခုမွာ အရင္ျပလိုက္တာပဲ၊ ဆရာက ယူၾကည့္တယ္၊ ေနာက္ ဘ၀အဆစ္ခ်ဳိးဘို ့ျဖစ္လာေတာ့တာပါပဲ
ဦးေမာင္ကို ေနာင္ အေရးၾကီးေသာ ေဒတာမ်ားကို မိမိ အထက္အရာရွိမ်ားတင္ျပၿပီးမွ ႏိုင္ငံျခားသားမ်ားကို ေပးပါရန္တဲ့။
က်ေနာ္ အခုေတာ့ ကိုယ္လြန္တယ္လို ့ခံစားမိပါတယ္၊ အဲဒီအခ်ိန္ေထာင္းကနဲပဲ၊ ငါ့ကို အမ်ဳိးမ်ဳိးပညာရႈိၾကတယ္၊ အခက္ခဲေတြ ့ေအာင္လုပ္တယ္၊ ေနရာမေပးဘူး၊ အားေပးစကားေလးတခုေတာင္မရွိဘူး။
အဲဒီလိုျဖစ္ေနခ်ိန္မွာ စာတေစာင္၀င္လာတယ္၊ လယ္ဆည္နဲ ့သစ္ေတာ၀န္ၾကီးရံုးေတြ ကြဲသြားၿပီေလ၊ သစ္ေတာဘြဲ ့ရေတြကအစ လယ္ဆည္ကိုပါသြားလို ့စိတ္၀င္စားသူမ်ား ၀န္ၾကီးရံုးကို ေလွ်ာက္ႏိုင္ပါေၾကာင္း၊ အဖြဲ ခြဲမႈးေပးမယ္ျဖစ္ပါေၾကာင္း၊
(၅)
၁-၄-၁၉၉၅ ကေန ၁-၁၀-၉၆အထိ ၁၈လတိတိ က်ေနာ္အလုပ္လုပ္ခဲ့ရတယ္
ကံေကာင္းခ်င္ေတာ့ လစာက ၉၅၀ ေဒၚလာနဲ ့ရတယ္
လစာျပသနာကေတာ့ ထံုးစံဆိုၿပီး ယူအင္န္ဒီပီက ေငြလႊဲေပးတဲ့အခါမွာ ၁၅%ကို ျမန္မာေငြနဲ ့ထုတ္ေပးတယ္။
ေနာက္ သူတို ့၀န္ထမ္းမဟုတ္ဘူးဆိုၿပီး ၁၀% ကင္းလြတ္ခြင့္စာကို မေပးဘူး၊ ဒီေတာ့ ဘဏ္က ၁၀%ထပ္ ျဖတ္တယ္၊ ဒါဆိုရင္ ဟို ၁၅%ကို ျမန္မာလို လုပ္စရာမရွိဘူး
တခါ ကားသြင္းခ်င္လို ့ေထာက္ခံခ်က္လဲ ေတာင္းေရာ မေပးႏိုင္ဘူးတဲ့။
ဘယ္မွာေပၚသလဲဆိုေတာ့ ေနာက္ဆံုးလစာ ၃လစာကို က်ေနာ္ အက္ဖ္ေအအိုကေန ထုတ္၇ေတာ့ အက္ဖ္အီးစီနဲ ့ထုတ္ပးပါဆိုတဲ့ စာေလးေရးေပးလိုက္တာနဲ ့က်ေနာ္ ဘယ္ကမွ အျဖတ္မခံရပဲ အျပည့္ရတယ္။ ခံေပါ့ ေမာင္ကို အတာကိုး
အလုပ္၊ အဲအဲ အလုပ္ကေတာ့ အလုပ္နဲ ့ကိုမတူဘူး။ က်ေနာ့္အတြက္ Job Training တခုလိုပါပဲ။
အဲဒီမွာက စီတီေအ ကူးမား ဥပါေဒး (နီေပါ အမ်ဳိးသား) နဲ ့တြဲရတယ္၊
အမွန္ေတာ့ ဒီရာထူးက သူနဲ ့ခင္ေနတဲ့ သစ္ေတာဌာနက ပညာရွင္ေတြအတြက္ သူထြင္ေပးလိုက္တဲ့ ရာထူး၊ က်ေနာ္က ၀န္ၾကီးရံုးကေန ၀င္ေလွ်ာက္ၿပီးရလာတာဆိုေတာ့ သူ က်ေနာ့္ကို ပထမပိုင္း မၾကည္ဘူး၊ က်ေနာ့္ confirmation ကိုသူ ေရာမအထိပို ့ၿပီးမွခန္ ့တယ္၊ တျခား ပညာရွင္ေတြကို သူ ယာယီခန္ ့ၿပီးကိုထားတယ္။
ေနာက္ဆံုးေတာ့ လက္တြဲလုပ္က်တယ္။
က်ေနာ့္လုပ္ငန္းရဲ ့အစိတ္အပိုင္းကကို ေဒၚလာတသိန္းေျခာက္ေသာင္းေလာက္ရွိတယ္၊ ကန္ထရိုက္ကို ဂ်ာမဏီက GAF (Company for applied remote sensing) ဆိုတာက ရထားတယ္။
ကြန္ပ်ဴတာပစၥည္းေတြကိုအမ်ားၾကီး၀ယ္ရမယ္၊
အခုမွ ယူအင္န္ဒီပီက ျပန္အစေဖၚလုပ္ေနတဲ့ အင္းေလးကန္အတြက္ ေျမအသံုးခ်မႈ စီမံကိန္းပဲ
စီမံကိန္းဘယ္လိုလုပ္ရမယ္၊ ဘယ္လို တိုင္းတာမယ္ အစရွိသည္ အျပည့္၊ သစ္ေတာဌာနနဲ ့ဆက္စပ္ဌာနက လူေတြ လုပ္တတ္တဲ့အထိ ျပန္သင္ေပးရမယ္။
ကြန္ပ်ဳတာ အသံုးခ်မႈေတြမွာမွ အဆင့္အျမင့္ဆံုးျဖစ္တဲ့ remote sensing, Geographic information system, database. soil erosion survey, landuse planning ဒါေတြကို အျပည့္သံုးတယ္၊ အဲဒိၿပီးကထဲက က်ေနာ္ဒါေတြ တတ္သြားၿပီး ေအာ္ေနခဲ့ရတာေလ၊ တကယ္သံုးဘို ့။
ပထမဆံုးျပသနာ၊ အဲဒီအခ်ိန္က ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ တန္ခိုးထြားခ်ိန္ေပါ့၊ ျမန္မာ ယူအင္န္ဒီပီဟာ အပတ္စဥ္ သူ ့ကို အစီရင္ခံစာေပးရတယ္။
အစိုးရ ဌာနေတြကို capacity building လုပ္မေပးဘို ့တင္းက်ပ္စြာ တားျမစ္ထားတယ္။
ဥပါေဒးဟာ အဲဒီအခ်ိန္က ကံဆိုးရွာတာ သူ ့အမ်ဳိးသမီး အေမရိကန္မွာ ေကာ္မာလိုကို ျဖစ္ေနလို ့အားလံုနီးပါး ေငြကမကိုင္ရံုတမယ္ က်ေနာ့္ကို လႊဲထားတယ္၊ ယံုသြားတာရယ္၊ ေနာက္ ၀န္ၾကီးရံုး၀န္ထမ္းဆိုေတာ့ အင္မတန္ခက္တဲ့ protocol ေတြကို က်ေနာ္က အလြယ္ေလးျဖစ္သြားေအာင္လုပ္ေပးႏိုင္တယ္ဆိုတာကို သိလို ့ပါပဲ။
အလုပ္မစႏိုင္ခင္မွာကို က်ေနာ္ သစ္ေတာဌာနရဲ ့ေကာင္တာပတ္ အဖြဲ ့အစည္းကို ဖြဲ ့ႏိုင္ခဲ့တယ္၊ သယံဇာတရဲ ့ကြန္ပ်ဴတာဌာနနဲ ့ေကာင္းကင္ဓါတ္ပံုဌာနကို ေပါင္းလိုက္တာကိုး။
ဌာနစိတ္၂ခုဟာ တေယာက္ကိုတေယာက္ သတိၾကီးစြာ ေစာင့္ၾကည့္ရင္းနဲ့ပဲလက္တြဲလာၾကတယ္။
ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ ကြန္ပ်ဴတာဆရာေတြက ကိုေမာင္ကို ကုလားအုပ္ၾကီးလို ေခါင္းစတိုးၿပီး ၀င္လာတာကို လက္ခံမိလိုက္တာ မွားတာပဲလို ့ေျပာၾကေလရဲ ့။
ေရာမရံုးကကို လာစစ္တယ္၊ က်ေနာ္တို ့ဒီအလုပ္ကို ဆက္လုပ္ႏိုင္ပါ့
မလား၊ ဒီယူနစ္ကို သစ္ေတာဌာန သယံဇာတ ကြန္ပ်ဴတာဌာနမွာ မထားပဲ သူတို ့ယူအင္န္မွာပဲထားမလားလို ့၊
က်ေနာ္လာစစ္တဲ့ မစၥတာ အပၸနားကို ယံုၾကည္ေအာင္ က်ေနာ္နဲ ့က်န္တဲ့အဖြဲ ့သားမ်ားအားလံု ညီညၤညြတ္ညြတ္နဲ ့ျပလိုက္ႏိုင္ပါတယ္။
သူ ့ေျပာစကား ဒီ State of the art technology ကို မင္းတို ့အက်ဳိးရွိေအာင္ အသံုးခ်ႏိုင္ပါ့မလားတဲ့။
အဲဒီအခ်ိန္တံုးက ဥပါေဒးက က်ေနာ့္ကို ေငြဘယ္ေလာက္ကုန္ကုန္ အစိုးရဌာနမွာ မထားဘို ့ေနရာရွာဘို ့အမိန္ ့ေပးထားၿပီးၿပီ။
က်ေနာ္ ယူအင္န္ကို မယံုတာေတြ ခင္ဗ်ားတို ့ဖတ္ရလိမ့္မယ္။
အားလံုးဆံုးျဖတ္ၿပီးတဲ့အခ်ိန္မွာ စက္ကင္းတာ၀န္ခံ ဒက္စ္ဆိုတဲ့ေကာင္က က်ေနာ့္ကို ေခၚေတြ ့တယ္။
ေရာမရံုးရဲ ့ေထာက္ခံခ်က္ေၾကာင့္ မင္းတို ့သစ္ေတာဌာနမွာပဲ မျဖစ္မေနထားရပါေတာ့မယ္တဲ့။
ေက်းဇူးတင္ပါတယ္လို ့က်ေနာ္ေျဖလိုက္တယ္။
ဒါေၾကာင့္ တခု အကူအညီေတာင္းခ်င္တယ္တဲ့
ဘာမ်ားလဲ၊
ယူအင္န္ဒီပီကေန ဒိေလာက္တန္ဘိုးရွိတဲ့ ပစၥည္းကိရိယာေတြ၊ အကူအညီေတြကို မင္းတို ့အစိုးရဌာနကို ေပးတယ္ဆိုတာကို ေလွ်ာက္မၾကြားပဲ လွ်ဳိ ့၀ွက္ေပးထားႏိုင္မလားတဲ့။
ေက်းဇူး အမ်ားၾကီး အမ်ားၾကီးတင္ပါတယ္လို ့က်ေနာ္ေျဖလိုက္ပါရဲ ့။
(၆)
က်ေနာ္တို ့ျမန္မာျပည္ကို ပထမဆံုးလာေတြ ့တဲ့ဆရာက GAF ရဲ ့ဒါရိုက္တာ ပီတာ ေဗါ့၊
ရံုးခန္းေနရာလာၾကည့္တယ္၊ ေနာက္ ကြန္ပ်ဴတာနဲ ့၀ယ္၇မဲ့ စာရင္းေတြ အတည္ျပဳၾကတယ္၊ အလုပ္အတြက္လိုတာေတြ စုတယ္၊ ေျမပံုေတြ အမ်ားၾကီး သံုးရတာကိုး၊ ေနာက္ ေျမတိုင္းေျမပံုေတြ၊ ေကာင္းကင္ဓါတ္ပံုေတြ၊ ေနာက္ အခက္ခဲဆံုး ေၾကးတိုင္ေျမစာရင္းရဲ ့ကြင္းေျမပံုမ်ား။
က်ေနာ္ ေတာ္ေတာ္ကံေကာင္းပါရဲ ့
အမိေက်ာင္းေတာ္ အိုင္တီစီဟာ ဒီနည္းပညာေတြကို ေကာင္းေကာင္းသင္ေပးလိုက္ရံုတင္မကပါ၊ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ဒါနဲ ့ပတ္သက္တဲ့ ဆက္စပ္အဖြဲ ့အစည္းမ်ားနဲ ့လဲ အတူတူတက္ရတာကိုးဗ်၊ ေျမတိုင္း၊ ေၾကးတိုင္ေျမစာရင္း၊ တကၠသိုလ္ ပထ၀ီဌာန၊ ေနာက္ က်န္တဲ့ဌာနေပါင္းမ်ားစြာ စက္မႈတကၠသိုလ္ကအစ၊ ဖဲ၇ိုက္ဖက္၊ အရက္ေသာက္ဖက္၊ ေနာက္ က်ေနာ္က အိုင္တီစီရဲ ့စႏၵယားဆရာကလဲ ျဖစ္လိုက္ေသးေတာ့ ကေဖၚကဖက္၊ ဆိုေဖၚဆိုဖက္ေတြ၊ အခက္အခဲမရွိပါပဲ၊ old boys network ေခၚမေပါ့။
သူ ့ခရီးစဥ္ေလးမွာက်ေနာ္ သိလိုက္တာ
ကြန္ပ်ဴတာေတြအတြက္ အဲဒီလို ပစၥည္းေတြအတြက္
endurance test
ကြန္ပ်ဴတာေတြေရာက္ရင္ သူတို ့၀ယ္ေပးတာေပမဲ့ endurance test လုပ္နည္းေသေသခ်ာခ်ာ ျပေပးတယ္ မွာတယ္၊ တကယ္ ေစ့စပ္တဲ့ ဂ်ာမန္ေတြပါပဲ
Pentium PC 1 giga byte hard disk, key board. 19" monitor, mouse , ethernet, DOS, Windows, MS Office, SVGA 2 MB, CD, 256 Kb cache, 32 mb RAM, Pentium 90 MHZ, terminator, SCSI adapator.
၁၉၉၅မွာ ဒါ အင္မတန္ျမင့္တဲ့စက္ပါပဲခင္ဗ်ာ
စက္ေတြကို ၂၄နာရီ ဖြင့္ထားရတယ္၊ မ်ားလွတဲ့ ၿဂိဳလ္တုဓါတ္ပံုဖိုင္ေတြ၊ တင္လိုက္ခ်လိုက္၊ ေနာက္ အားလံုးကို အီသာနက္နဲ ့ခ်ိတ္ၾကရတယ္၊ ၁၉၉၅၀န္းက်င္မွာ ဒါေတြဟာ ဘဏ္လိုေနရာေတြေလာက္ပဲ သံုးႏိုင္ပါတယ္။
A0 plotter Design jet 650C၊ အဲဒီအခ်ိန္ ျမန္မာျပည္မွာ လက္ငါးေခ်ာင္းမျပည့္တဲ့စက္၊ တပ္မေတာ္ ေျမပံုထုတ္မွာပဲ ရွိ္တယ္ထင္တယ္။
မ်ားျပားလွတဲ့ ၿဂိဳလ္တုဓါတ္ပံုေတြကို ကိုင္တြယ္ဘို ့က 8205 exabyte tape drive, 8 mm data tape, SCSI, back up software.
GPS က Magellan Survyer, အခုအထိ ေကာင္းတံုး၊ အဲဒီအခ်ိန္ေတြက အဲဒါကိုသံုးရင္စစ္တပ္ေတြနားမွာဆိုပါက ထြက္လာၿပီ ကဂ်ီကေဂ်ာင္အလုပ္ခံရေလရဲ ့
က်ေနာ္ကိုင္ခဲ့တဲ့ လက္ပ္ေတာ့ပ္၊
486 100MHZ, 32MB RAM 500MB harddisk.
အဲဒီအခ်ိန္ အျမန္ဆံုးပဲ၊ UNDP ကလူေတြ ေသာက္ျမင္ကပ္တာလဲ မေျပာနဲ ့
သံုးတဲ့ software ေတြအားလံုးကလဲ လိုင္စင္နဲ ့ပါပဲ
A3 sharp scanner. ေကာင္းကင္ဓါတ္ပံုေတြ စကင္ဆြဲႏိုင္ဘို ့က ေအ၃နဲ့မွရတယ္၊ ဆရာဦးေအာင္ျမင့္ ေကာင္းကင္ဓါတ္ပံုစာအုပ္က ဒီစကင္နာကို ေကာင္းေကာင္းအသံုးခ်သြားတယ္၊
က်ေနာ္တို ့က ၿဂိဳလ္တုဓါတ္ပံုပဲ သံုးက်ေတာ့တာကိုး
အဲဒီပစၥည္းေတြကို သယ္ဘို ့အခြန္လြတ္ဘို ့စတာေတြ အားလံုးကိုေတာ့ စက္ကပ္ေက်းမ်ားကလုပ္ေပးၾကပါတယ္။
ကဲ ကြင္းဆင္းေတာ့မယ္
ေနရာက ေရေ၀ဆည္ေတြက ၃ခု၊ အင္းေလး/မိုးၿဗဲဆည္။ ကင္းတားဆည္၊ ေနာက္ဖူးၾကီးဆည္။ ေနာက္ေနရာတခုက ဒီေရေတာေနရာ ဘိုကေလးနဲ ့လပြတၱာကိုခြေနတယ္၊
စီမံကိန္းက၂ခု၊ က်ေနာ္ကေတာ့ ၂ခုလံုးကို တာ၀န္ယူေပးရတယ္၊ ဒိေရေတာက စီတီေအ တေယာက္၊ လာဟီရီတဲ့ သီဟို႒္သား။ သေဘာေကာင္း၏။ သူ ့မွာလည္း
သူ ့အမ်ဳိးသားပညာရွင္အျပည့္၇ွိေပမဲ့၊ က်ေနာ့္နယ္ပယ္အတြက္မရွိ၊ တခါတေလ သူရယ္ ဥပါေဒးရယ္ ေနာက္ ဒီအခ်ိန္မွာ သစ္ေတာညႊန္ခ်ဴပ္ျဖစ္ေနၿပီ ျဖစ္တဲ့
က်ေနာ္နဲ ့ညိခဲ့ဘူးတဲ့ဆရာရယ္ ၃ေယာက္ၾကားမွာ က်ေနာ္ ညပ္ေလ့ရွိပါတယ္။
ပထမဆံုးဆင္းတာက ဒီေရေတာ၊ GAF ဟာ ဂ်ာမန္တကၠသိုလ္က ပထ၀ီပါေမာကၡ တေယာက္လံုးကို ေခၚလာပါတယ္၊ လပြတၱာကို အရင္ဆင္းၾကတယ္၊ ယိုဟန္နက္စ္လို ့ေခၚတဲ့ က်ေနာ္နဲ ့အစအဆံုးတြဲရမဲ့ ဂ်ာမန္လူငယ္ရယ္၊ ပါေမာကၡၾကီးရယ္၊ က်ေနာ္ရယ္၊ ေနာက္ ဒီေရေတာက ခန္ ့ထားတဲ့ အမ်ဳိးသားပညာရွင္ အခုဆရာၾကီး ကို၀င္းေမာင္ရယ္၊
ရန္ကုန္ကေန လပြတၱာကို အဲဒီအခ်ိန္ေတြမွာ သေဘာၤနဲ့ပဲ သြားၾကရတယ္၊ စဥ္းအိုးတန္းဆိပ္ကမ္းကေနပဲ သြားၾကရပါတယ္။
အလုပ္က ေျမအသံုးခ်မႈနဲ ့သစ္ေတာအမ်ဳိးအစားေတြ တိုင္းရတာပဲ၊ အၾကမ္းျဖင္းအေနနဲ ့ကိုယ္လုပ္ၿပီးသားေတြ၊ ဒါေပမဲ့ သူတို ့နဲ ့တြဲလုပ္ေတာ့မွ ဒီေရေတာဆိုင္ရာ အေခၚအေ၀ၚေတြ ဘူမိရုပ္သြင္ပညာေတြကို ထဲ့ၿပီး ေျမအမ်ဳိးအစားေတြ ခြဲၾကတယ္၊ လင္း၀င္းဆိုတဲ့ ျမန္မာအေခၚအေ၀ၚကို သူတို ့ထဲ့ၾကတယ္။
ရီစရာေတာ့ျဖစ္ေသးတယ္။ သတိထားစရာလဲပါရဲ ့။
ဂ်ီပီအက္စ္ကို စသံုးၾကတယ္ေလ။ လပြတၱာမွာ ယိုဟန္နက္စ္ဟာ မနက္စတဲ့အခ်ိန္ ဂ်ီပီအက္စ္ကို ေလွဦးမွာ တင္ၿပီး initiate လုပ္ပါတယ္၊ ရန္ကုန္မွာ စမ္းခဲ့တံုးက အေကာင္း၊ Survey II အမ်ဳိးအစားဟာ ေစ်းေတာ္ေတာ္ၾကီးပါတာ္၊ အဲဒီတံုးကကို ေဒၚလာ ၂၀၀၀ေက်ာ္တယ္ထင္တယ္။
အလုပ္မလုပ္ေတာ့ပါ၊ ဒီေရေတာဖီးလ္တခုလံုး အဲဒါ အလုပ္မလုပ္ပါ၊ ဒီေကာင္လံုး၀ စိတ္ဓါတ္က်သြားပါတယ္၊ သူက်ေနာ္တို ့လို ရိုးရိုးေျမပံုေတြနဲ ့ဓါတ္ပံုေတြနဲ ့စခဲ့တာမဟုတ္ေတာ့ ငါမလုပ္တတ္ေတာ့ဘူးပဲ ေျပာပါတယ္။
က်ေနာ္ မေနႏိုင္ဘူး၊ သစ္ေတာသယံဇာတက ပညာရပ္ေတြနဲ ့ပဲ လုပ္စရာရွိတာေတြကို ၀ိုင္းလုပ္ေပးခဲ့ပါတယ္။
လပြတၱာကေန ဘိုကေလးေျပာင္းၿပီး အေျခခ်ေနတံုးမွာပဲ၊ ဥပါေဒးဆီက ခက္ခက္ခဲခဲ ဖုန္း၀င္လာပါေတာ့တယ္၊ ေရေ၀ေရလဲ ကြင္းဆင္းဘို ့အတြက္ ဒတ္ခ်္ပညာရွင္ေရာက္ေတာ့မယ္၊ ေ၇ေ၀ေရလဲ ပညာရွင္ ဦးေမာင္ကို ဒီေရေတာထဲမွာဘာလုပ္ေနပါလဲ အျမန္ျပန္လာပါေပါ့။
ျပသနာပါပဲ ဘယ္သြားတယ္ဆိုတာ သိရက္သားနဲ ့၊ ဒါနဲ ့ပဲ ဂ်ာမန္ေတြကို ဘိုကေလးျမိဳ ့နယ္မႈးကို လက္လႊဲလို ့၇န္ကုန္ကို တက္လာခဲ့ပါေတာ့တယ္၊ က်ေနာ္ တသက္မေမ့ႏိုင္တဲ့ ဒတ္ခ်ဆရာၾကီး ေျမဆီလႊာပညာရွင္ စတူးမင္းနဲ ့ေတြ ့ရပါေတာ့မယ္။
(၇)
စတူးမင္းအေၾကာင္းကို သူသင္ေပးခဲ့တာေတြကို က်ေနာ္ ႏံုးေတြ စည္းကမ္း စသည္တို ့မွာ ေရးဘူးခဲ့ပါတယ္
သူနဲ ့ေနာက္ ယိုဟန္နက္စ္နဲ ့လုပ္ခဲ့တံုးက သိခဲ့တတ္ခဲ့တာေတြကို ေနာက္ ၁၀ႏွစ္တာမွာ ၂၀၀၅မွာ က်ေနာ္ျပန္ၿပီး ကြင္းဆင္း စစ္ေဆးခဲ့ဘူးပါတယ္၊ ရလဒ္ကို ေအာက္က မွတ္စုေတြမွာ ဖတ္ႏိုင္ပါရဲ ့
စည္းကမ္း(၁)
စည္းကမ္း(၂)
စည္းကမ္း(၃)
စည္းကမ္း(၄)
က်ေနာ္လုပ္ေနရတဲ့ အလုပ္ကို စရွင္းျပရေတာ့မယ္ ေအာက္က စာေတြကို ဖတ္ၾကည့္၊ လက္ရွိ လက္ပံေတာင္ကအစ ဒါေတြ မရွိခဲ့လို ့ဆိုၿပီး ေအာ္ေနတဲ့ ေျမအသံုးခ်မႈ မူ၀ါဒပါပဲ
- 1. Objectives of land-use policies
The national/state land-use policy should have the following broad objectives:
(a) To achieve greater coordination and integration in the management of land, through appropriate legislative, institutional and policy arrangements and the effective involvement and participation of the whole community;
(b) To ensure that land is always used within its capability, and for its optimal suitability;
(c) To ensure the continued stability and productivity of the land on a sustainable, long-term basis;
(d) To manage land and land resources on an integrated, watershed system basis;
(e) To identify land degradation and rectify this degradation through coordinated land use and management.
ေျမအသံုးခ်မႈ မူ၀ါဒမ်ား၏ ရည္ရြယ္ခ်က္မ်ား
ႏိုင္ငံအဆင့္/ ျပည္နယ္ တိုင္းေဒသၾကီးအဆင့္ ေျမအသံုးခ်မႈ မူ၀ါဒတြင္ ေအာက္ပါ က်ယ္ျပန္ ့ေသာ ရည္ရြယ္ခ်က္မ်ား ပါရွိသင့္သည္။
(က) သင့္ေလွ်ာ္ေသာ ဥပေဒဆိုင္ရာ၊ အုပ္ခ်ဴပ္မႈ ယႏၱရားဆိုင္ရာႏွင့္ မူ၀ါဒ စီမံမႈမ်ားဆိုင္ရာတို ့အျပင္ လူမႈအဖြဲ ့အစည္းတစ္ခုလံုး၏ ပါ၀င္ပတ္သက္မႈ၊ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈတို ့ကို အသံုးခ်၍ ေျမအား စီမံအုပ္ခ်ဴပ္ရာတြင္ တြဲဖက္ေဆာင္ရြက္ျခင္း၊ စုေပါင္းေဆာင္ရြက္ျခင္းတို ့ပိုမိုရရွိေစရန္။
(ခ) ေျမအသံုးခ်မႈသည္ ယင္း၏ စြမ္းေဆာင္ရည္ (capability) ႏွင့္ အေကာင္းဆံုး သင့္ေလွ်ာ္သည့္ေျမအသံုးခ်မႈ (Optimal suitability) ေဘာင္အတြင္းမွာပင္ ရွိေနေရးအတြက္ အာမခံႏိုင္ရန္ (မွတ္ခ်က္ ေျမစြမ္းေဆာင္ႏိုင္မႈျပ ေျမပံုမ်ား (Land capability maps) ထုတ္လုပ္ရန္ လိုအပ္ပါမည္။
(ဂ) ေျမ၏ တည္ျမဲမႈ၊ ထုတ္လုပ္ႏိုင္မႈတို ့ကို စဥ္ဆက္မျပတ္၊ ကာလတာရွည္ တည္တံ့ႏိုင္ေစရန္
(ဃ) ေျမႏွင့္ ေျမသယံဇာတမ်ားကို စုေပါင္း ေရေ၀ေရလဲ စနစ္ (Integrated, watershed system basic) ျဖင့္ အုပ္ခ်ဴပ္ရန္
(င) ေျမ ယိုယြင္းပ်က္စီးမႈမ်ား (Land degradation) ကိုေဖၚထုတ္တိုင္းတာ၍ ဤယိုယြင္းပ်က္စီးမႈမ်ားကို စုေပါင္း တြဲဖက္ေဆာင္ရြက္ေသာ ေျမအသံုးခ်မႈ၊ ေျမစီမံအုပ္ခ်ဴပ္မႈ စံနစ္မ်ားကို အသံုးခ်၍ ထိန္းခ်ဴပ္ရန္
ကဲ ဖတ္ထား စဥ္းစားထားလိုက္ၾကအံုးဗ်ာ
(8)
ေျမအသံုးခ်မႈ စီမံကိန္း၊ မူ၀ါဒ
အခုအခ်ိန္မွာ အင္မတန္ ေဟာ့ေနတဲ့ ေတာ့ပစ္ပါ။
ျမစ္ဆံုလိုကိစၥေတြ၊ လက္ပံေတာင္လို ကိစၥေတြ၊ဘာျဖစ္လို ့ျပသနာေတြ အေနနဲ ့ရွိတာလဲ
ဒီေရေတာေတြ ပ်က္သုဥ္းလို ့ လူေတြ ေသာက္ေသာက္လဲေသတံုးက ဘာေၾကာင့္ ဒီေရဒဏ္ကို မခံႏိုင္တာလဲ။
အေပၚက အခ်က္ေတြထဲက ဒီစာသားကို ခ်ဳိးေဖါက္က်တာကလား
ေျမအသံုးခ်မႈသည္ ယင္း၏ စြမ္းေဆာင္ရည္ (capability) ႏွင့္ အေကာင္းဆံုး သင့္ေလွ်ာ္သည့္ေျမအသံုးခ်မႈ (Optimal suitability) ေဘာင္အတြင္းမွာပင္ ရွိေနေရးအတြက္ အာမခံႏိုင္ရန္
စြမ္းေဆာင္ရည္ ေက်ာ္ၿပီးခိုင္းရင္ တာရွည္မခံဘူးဆိုတာကို လူတိုင္းသိၾကပါရဲ ့၊ အဲစြမ္းေဆာင္ရည္ထက္ နိမ့္ၿပီးခိုင္းရင္လဲ အရပ္စကားနဲ ့ေျပာရရင္ တြက္ေျခ မကိုက္ဘူးေပါ့။
ဒီေတာ့ ဘာလုပ္ရမလဲ၊ စြမ္းေဆာင္ရည္ကို သိေအာင္ ေျမပံုထုတ္ရတယ္။
က်ေနာ့္တာ၀န္ရဲ ့အေျခခံအပိုင္းက အဲဒိေျမပံုပါပဲ၊ ေျမ၏ စြမ္းေဆာင္ရည္မႈျပ ေျမပံုလို ့ေခၚတယ္။
Land capability map.
အရင္က က်ေနာ္ လြဲမွားစြာ ထင္ခဲ့ဘူးတယ္၊ ငါ ဒီလုပ္ငန္းေတြကို ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ပထမဆံုးလုပ္ရတာပဲလို ့၊ က်ေနာ့္ထံုးစံအတိုင္း ေျမာက္ၾကြ ေျမာက္ၾကြေပါ့၊ ေရွ ့တန္းအလုပ္ျဖစ္၊ ေနာက္ဆံုးေပၚ နည္းပညာေတြျဖစ္၊ ကိရိယာအသစ္ေတြနဲ ့ကိုင္၊
မၾကာပါဘူး literature review ေတြလုပ္ရင္း ဆက္စပ္ဌာနမ်ားနဲ ့အတူတူေဆာင္ရြက္ရင္း တအံ့တၾသပါပဲ၊ ကိရိယာေတြသာ မတူတယ္၊ နည္းပညာအေျခခံေတြက ေရေ၀ေရလဲဆိုရင္ ၁၉၃၄ေလာက္ကကို စခဲ့ေပရဲ ့၊ ရွမ္းျပည္နယ္ ေျမယာကာကြယ္ေရး ဥပေဒကို ၁၉၅၁ကထဲက အတည္ျပဳခဲ့တယ္။ က်ေနာ္က ျပည္နယ္ဥပေဒေတြ ဖ်က္သိမ္းသြားၿပီလို ့ထင္ခဲ့တာ၊ အခု ၂၀၁၂ထဲမွာမွ ျပန္လိုက္ရွာရင္း ဥပေဒအရ အသက္ရွိေနတံုးပဲလို ့သိရတယ္၊ လယ္/ဆည္ ေကာက္က ေျမအသံုးခ်ေရးဌာနခြဲဟာ ေခတ္အဆက္ဆက္ အရင္ကထဲက land capability map ေတြလုပ္လာခဲ့တယ္၊ ဌာနေတြကြဲျပားလို ့အေခၚအေ၀ၚေတြ လြဲတာေတာ့ ရွိသေပါ့။
ဒီေရေတာ၊ အဲ ဒီေရေတာထဲမွာေတာ့ ေျမအသံုးခ်ႏိုင္စြမ္းအေနနဲ ့စတင္က်ဳိးပမ္းတာ က်ေနာ္တို ့ဘာပဲ။
ေျမရဲ ့အသံုးခ်ႏိုင္စြမ္းကို တိုင္းတာတဲ့ေနရာမွာ ဒီေရေတာေနရာ (ကမ္းေျခ coastal area)ေတြနဲ ့ေတာင္တန္းေဒသေတြ (ကုန္းေျမ terrestrial) ကြဲျပားေလရဲ ့။
ဒီေရေတာမွာ အဓိက ထိန္းထားတာက ဒီေရ ေရာက္တဲ့ အျမင့္၊ ဒီေရတက္တဲ့ကာလ နဲ ့ဆားငန္ဓါတ္ (Salinity) ျဖစ္ပါတယ္။
ေတာင္တန္းေဒသေတြမွာကေတာ့ ေျမရဲ ့ေလွ်ာေစာက္ (slope percent or degree)၊ ေျမဆီလႊာရဲ ့အထူ Soil depth တို ့က အဓိက က်ပါတယ္။
တခုခု ထိန္းသိမ္းေတာ့မယ္ဆိုရင္ က်ေနာ္တို ့အျမဲျမင္က် ေျပာက်တာေတြက သဘာ၀ကို ထိန္းသိမ္းတယ္၊ ေျမဆီလႊာကို ထိန္းသိမ္းတယ္၊ သားရိုင္း တိရိစၧာန္ေတြကို ထိန္းသိမ္းတယ္၊ ေရ အရည္အေသြးကို ထိန္းသိမ္းတယ္၊ ဒီလိုပဲ ေျပာက်ေလရဲ ့၊
က်ေနာ္ အဲဒီ ေရေ၀ေရလဲ အလုပ္ကို လုပ္တံုးကေတာင္ သေဘာမေပါ္ေပါက္ပါဘူး၊
အခုတေလာ သေဘာေပါက္တယ္ထင္ၿပီး ခံယူလာတာက၊ က်ေနာ္တို ့ထိန္းသိ္မ္းရတာက လူေတြပါပဲ၊ လူေတြရဲ ့အျပဳအမူေတြကိုပဲ ထိန္းသိမ္းရတာပါ၊ လူေတြသာမရွိရင္ ဘာမွ ထိန္းသိမ္းစရာမလိုပါဘူး၊ environmental management ဆိုတာ
Environmental management can be defined as the administration of human activities as they affect and relate to the entire range of living and non-living factors that influence life on earth and their interactions.
ပတ္၀န္းက်င္ စီမံခန္ ့ခြဲမႈဆိုသည္မွာ ကမၻာေျမေပၚရွိ သက္ရွိမ်ားႏွင့္ ယင္းတို ့၏ ကူးလူးဆက္ႏြယ္မႈမ်ားအေပၚ ၾသဇာလႊမ္းမိုးေသာ သက္ရွိသက္မဲ့အရာ အားလံုးကို ႏွီးႏြယ္ဆက္စပ္ အက်ဳိးသက္ေရာက္ေစသည့္ လူတို ့၏ ျပဳမူေဆာင္ရြက္ခ်က္မ်ားအားစီမံခန္ ့ခြဲမႈကို ဆိုသည္။
ဒါဟာ လက္ရွိ ထုတ္ျပန္ေတာ့မဲ့ ပတ္၀န္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရး နည္းဥပေဒမွာ က်ေနာ္ ေဆြးေႏြးၿပီးထည့္ေပးႏိုင္ခဲ့တဲ့ ဖြင့္ဆိုခ်က္ပါပဲ၊ အခု ECCDI လို အဖြဲ ့ေတြေတာင္ ဒါကို နားလည္မထားပါဘူး၊ ပတ္၀န္းက်င္ကိုပဲ ထိန္းဘို ့က်ဳိးစားေနၾကတာပါ၊ အမွန္ကေတာ့ လူကို ထိန္းရတာပါ၊
ဒါေၾကာင့္ လူေတြရဲ ့လူမႈစီးပြားေရးစစ္တမ္းေတြ ဆာေဗးေတြဟာ ေျမအသံုးခ်မႈ စီမံကိန္းေတြမွာ မရွိမျဖစ္ လိုအပ္လာပါေလရဲ ့
(၉)
GAF ဟာ အဲဒီအလုပ္ေတြအျပင္ သစ္ေတာဌာန (ျမန္မာႏိုင္ငံ)က ဆက္လုပ္ႏိုင္ေအာင္ သင္တန္းေပးရတဲ့တာ၀န္၊ ဆက္လုပ္ႏိုင္ဘို ့ကိရိယာမ်ား တပ္ဆင္ေပးရတဲ့တာ၀န္၊ အစရွိသည္၊ ေနာက္ အစီရင္ခံစာနဲ ့လက္စြဲမ်ား ထုတ္၇တဲ့တာ၀န္၊ ဂ်ီအိုင္အက္စ္ ေဒတာေဘ့စ္မ်ား၊ ေျမပံုမ်ားထုတ္ရတဲ့တာ၀န္ အစစကို တာ၀န္ယူရပါတယ္၊ က်ေနာ္ေအာက္မွာ အစီရင္ခံစာ၂ခုကို မိုင္းနပ္စ္နဲ ့လင့္ေပးထားပါတယ္။
ပညာရွင္အဖြဲ ့ဟာ
ေျမဖံုးလႊမ္းမႈေျမပံုမ်ားထုတ္လုပ္ျခင္း၊ ယိုဟန္နက္စ္နဲ ့က်ေနာ္
လႈမႈစစ္တမ္း ကိစၥရပ္မ်ား ေဆာင္ရြက္ျခင္း၊
Bechstedt ဆိုတဲ့ ဂ်ာမန္ လူမႈစီးပြားေရးပညာရွင္။ ဦးရူပ (စီးပြားေရ တကၠသိုလ္) ေနာက္ ၾကားျဖတ္၀င္ရိတ္တဲ့ က်ေနာ့္သူငယ္ခ်င္းအုန္း၀င္း
ေျမဆီလႊာ တိုင္းတာျခင္း ဆိုင္ရာ အဖြဲ ့က Stuuman ဒတ္ခ်္ပညာရွင္၊ ေက်ာ္ေဇယ် (သစ္ေတာ) ေနာက္ တပည့္ေက်ာ္ ေဇာ္၀င္း၊ ေဇာ္၀င္းက အဲဒိတံုးက ေတာၾကပ္ေျမပံုဆြဲစာေရးေလး၊ အခုဒိေကာင္က UNODC, ICMP မွာ ေဒၚလာ ကိုးရာေက်ာ္ေလာက္ရတဲ့ ေဒၚလာစား အေမရိကန္ ESRI မွာကို Smithsonian Institute ကေန ျမန္မာဆိုရင္ အင္မတန္ႏွိမ္ေလ့ရွိတဲ့ ျမန္မာ အေမရိကန္သံရံုးကို ဖိအားေပးၿပီး ဗီဇာထုတ္ခိုင္းၿပီး တက္ခိုင္း၇တဲ့ ပညာရွင္ျဖစ္ေနၿပီ။
ေနာက္ သင္တန္းေတြ။
ဂ်ီပီအက္စ္သင္တန္း၊ ဂ်ီအိုင္အက္စ္ သင္တန္း၊ ၿ၈ိဳလ္တုဓါတ္ပံုသင္တန္းေတြကို အဆင့္ဆင့္ေပးပါတယ္။
ဒီမွာ သစ္ေတာဌာန ကြန္ပ်ဴတာ ပညာရွင္မ်ားနဲ ့သစ္ေတာဘြဲ ့ရမ်ားရဲ ့တိုက္ပြဲၾကီးမ်ား အေၾကာင္းကို ေရးရေတာ့မယ္။
သစ္ေတာဌာနဟာ လက္ရွိ remote Sensing & GIS မွာ ျမန္မာျပည္မွာ နာမည္ၾကီးပါတယ္၊ ေနာက္ အေၾကာင္းေၾကာင္းေၾကာင့္ အေရွ ့ေတာင္အာရွတလႊားမွာလဲ နာမည္ၾကီးတယ္၊ (က်ေနာ္တို ့ ကိုယ့္အလုပ္ ကိုယ့္ဘာသာကိုယ္လုပ္ရတာကိုး) ထိုင္းက ႏိုင္ငံအေနနဲ့ျမင့္ေပမဲ့ အစိုးရအလုပ္က်ေတာ့ ျပင္ပ ကုမၸဏီေတြကို ကန္ထရိုက္ေပးတယ္၊ ဒီလိုပဲ ႏိုင္ငံအေတာ္မ်ားမ်ား၊ ျမန္မာအတြက္ကေတာ့ အပိတ္ခံထားရေတာ့ ကိုယ့္ဘာသာကိုယ္လုပ္ရတယ္၊ ေနာက္ ေခါင္းေဆာင္ျဖစ္သြားတဲ့က်ေနာ္က အလုပ္မ်ဳိးစံုကိုေတာင္ လက္ခံလိုက္ေသးေတာ့ ကၽြမ္းက်င္လာေတာ့တာပါပဲ၊ အဲဒီမွာ သစ္ေတာဘြဲ ့ရေတြက အဓိက၊ အရင္ရွိတဲ့ ကြန္ပ်ဴတာ ပညာရွင္ေတြက အဓိကဆိုၿပီး ျငင္းၾကခုန္က်ရွိပါတယ္။
က်ေနာ္ရိုးသားစြာ ၀န္ခံပါတယ္။ တိုးတက္လာခဲ့ရတဲ့ အေၾကာင္းရင္းက ႏွစ္ဦးႏွစ္ဖက္ ေကာင္းခဲ့လို ့ပါပဲ၊ စတဲ့အခ်ိန္ေတြမွာေတာ့ သစ္ေတာသမားေတြက ေအာက္ဖက္ကပါ။
အရင္ သယံဇာတ အခ်ိန္တံုးက ကြန္ပ်ဴတာ ဌာနက mini-computer base ပါ။
သူတို ့အဖြဲ ့ေတြက language ေတြ ကၽြမ္းတယ္၊ system ေတြ နားလည္တယ္၊ ကြန္ပ်ဴတာ တကၠသိုလ္က ဆရာၾကီးေတြကိုပါတယ္၊ အဓိက ေနာက္ပိုင္း
ဦးေဆာင္တာက ေဒၚတင္တင္ျပံဳး၊ကို၀င္းကိုကို။
ဂ်ီအိုင္အက္စ္ကို ၁၉၉၂ေလာက္မွာ က်ေနာ္ ၀န္ၾကီးရံုးကို ထြက္မေျပးခင္ေလာက္မွာ တစံု၀ယ္နိုင္ခဲ့တယ္၊ ထံုးစံအတိုင္း ကြန္ပ်ဴတာဌာနစိတ္မွာ ထားတယ္၊ ကိုင္ႏိုင္ေလာက္တဲ့ က်ေနာ္မရွိေတာ့တာလဲပါပါတယ္၊ သူတို ့သိပ္ အလုပ္မျဖစ္ေသးဘူး
၁၉၉၃မွာ က်ေနာ္ နီေပါကို ဂ်ီအိုင္အက္စ္ သင္တန္း သြားတက္တယ္၊ သစ္ေတာက တေယာက္ (တင္သန္းမ်ဳိး)ပါလာတယ္၊ professional course? ေနာက္တသုတ္ကို technician course ေခၚတယ္၊ ၀င္းကို သြားတက္တယ္၊ တလသင္တန္းေတြ အင္မတန္ေကာင္းတယ္၊ လုပ္ႏိုင္သေလာက္ ၇တယ္။
က်ေနာ္တို ့သင္တန္းက လုပ္ခဲ့တဲ့ ပညာရပ္ဆိုင္ရာ အပိုင္းရယ္ ကို၀င္းကိုတို ့မွာသင္ေပးတဲ့ technical ဆိုင္ရာ အပိုင္းရယ္၊ သယံဇာတ စီမံကိန္းကေန ေနာက္ဆံုးပံ့ပိုးထားတဲ့ GIS software Arc/Infor, Digitizer, Computer, line plotter ေတြကိုအားလံုး ကြန္ပ်ဴတာ ဌာနစိတ္ကရသြားတယ္၊ ကၽြမ္းလဲ ကၽြမ္းက်င္သြားၾကတယ္၊
အာ့အင္ဖိုးရဲ ့ေကာ္မင္းေတြအားလံုးသူတို ့သိသြားၾကတယ္ နားလည္သြားၾကတယ္၊ တခါ အဲဒီအခ်ိန္မွာ အေရးၾကီးဆံုးျဖစ္တဲ့ hand shake လို ့ေခၚတဲ့ ဒီဂ်ီတိုင္ဇာေတြ၊ ပေလာ့တာေတြကို ကြန္ပ်ဴတာနဲ ့ဘယ္လိုခ်ိတ္ရမယ္ဆိုတာေတြသိသြားၾကတယ္။
ဥပမာ အလြယ္ဆံုးေပးရရင္ေတာ့ စာေပ မဂၢဇင္းတိုက္တစ္ခုမွာ အေရးၾကီးတဲ့အပိုင္းျဖစ္တဲ့ စာအုပ္ကို စာရိုက္တာ၊ စာစီတာပံုေတြထဲ့တာ ၊ ေလးေအာက္လုပ္တာ၊ စာအုပ္ခ်ဴပ္တာ အားလံုးတတ္သြားၾကတယ္။
အဲ မဂၢဇင္းထုတ္ဘို ့တျခား အေရးၾကီးတဲ့အပိုင္းျဖစ္တဲ့ ေဆာင္းပါးေတြ၊ ၀တၳဳေတြ ကဗ်ာေတြ ကာတြန္းေတြေတာ့ သူတို ့မေရးတတ္က်ဘူး။ ေနာက္ အဲဒါေတြကို ထုတ္လုပ္မဲ့ စာေပသမားေတြနဲ ့လဲ မတဲ့က်ေပဘူး။
အဲဒီမွာ သူတို ့စာေပသမားေတြကို စည္းရံုးဘို ့ၾကံစည္က်တယ္ထင္ပါတယ္။
က်ေနာ္တို ့စာေပသမားလို ့ေျပာရမဲ့ လူေတြ သစ္ေတာသမားေတြက်ေတာ့ေရာ။
လူမိုက္ေခါင္းေဆာင္က က်ေနာ္ေပါ့။
သူတို ့ထုတ္လုပ္ေရးအပိုင္းကို က်ေနာ္က အျပည့္အ၀မလုပ္ႏိုင္ေပမဲ့ ကံေကာင္းစြာ နားလည္ႏိုင္တဲ့ အေနအထားကို အိုင္တီစီနဲ ့အိုင္စီေမာ့ (ICIMOD) ဆီကေန ရခဲ့လိုက္တယ္။
စာေပေတြအတြက္ကေတာ့ လုပ္ရင္းသင္ရင္းပဲ
က်ေနာ့္ အေပါင္းအသင္းမ်ားထဲက၊ အခု ပါခ်ဴပ္ၾကီး၊ ေဒါက္တာျမင့္ဦးနဲ ့၊ အခုထိ ဂ်ီအိုင္အက္စ္မွာ ျမိဳ ့နယ္ကို ၂ခါသြားၿပီးမွ အေျခက်သြားတဲ့ ေအာင္ေအာင္ျမင့္၊
က်ေနာ္တို ့ဆရာေတြကေတာ့ ေနာက္ဆံုးအခ်ိန္ေတြအထိ ကြန္ပ်ဴတာသမားေတြဘက္က ပါတယ္လို ့ကို အခုထိစိတ္စြဲေနသလိုပဲ၊ သူတို ့ကို အလြန္အေလးထား ေလးစားၾကတယ္၊
က်ေနာ္တို ့လဲ အာ့ခ္အင္ဖိုးကို က်ေနာ္တို ့ဘာသာ စမ္းၾကတယ္၊ ကီးတခုကို ေအအိုင္တီက တင္ေအာင္မိုးဆီကေန ရတာကိုး။
အခုခေလးေတြ အလြယ္တကူ WGS 84 ကိုသံုးၿပီး အစဥ္ေျပေနေပမဲ့ ႏိုင္ငံလိုက္ ေဒတာေဘ့စ္ေတြမွာ မရေသးဘူး၊ က်ေနာ္တို ့တံုးက UTM မရွိေသးဘူး၊ အရိပ္ခ်ျခင္း ျပသနာမ်ား ေျမပံုျပန္ထုတ္တဲ့အခ်ိန္ေတြမွာ အမ်ားၾကီး ရွင္းခဲ့ရတယ္၊ ကြန္ပ်ဴတာ ဆရာေတြ အဲဒီအပိုင္းကို မသိဘူး
လြယ္လြယ္ေျပာရရင္ေတာ့ တဖက္မွာမရွိတာေတြကို တဖက္က ျဖည့္ရင္းနဲ့ပဲ သစ္ေတာဌာနကြန္ပ်ဴတာရယ္ ဂ်ီအိုင္အက္စ္စံနစ္ရယ္ဟာ ဒီအဆင့္ကို ေရာက္ခဲ့ပါတယ္၊ အဲ ပါရဂူဘြဲ ့ရဘို ့ကို မာစတာ၊ ေနာက္ အင္တာေနရွင္နယ္အဆင့္ စာတမ္းေတြ ေရးရသလို လုပ္ခဲ့ရတဲ့ အလုပ္ေတြလဲ ပါတာေပါ့ဗ်ာ။ ေနာက္က်ရင္ေတြ ့ပါလိမ့္မယ္။
GAF ကေန ဒီေလာက္ေကာင္းတဲ့စံနစ္ကို ရလာတဲ့အခ်ိန္မွာ က်ေနာ္တို ့ကြန္ပ်ဴတာ ဌာနစိတ္ကို တံခါးမရွိ ဒါးမရွိ ၀င္ခြင့္ရသြားတယ္။ အလုပ္ေတြ အတူတူလုပ္ သင္တန္းေတြ အတူတူ တက္ရတာကိုး။
စက္ေတြ ခ်ိတ္တာေတြ က်န္တဲ့အပိုင္းေတြ ကြန္ပ်ဴတာအဖြဲ ့က တက္တက္ၾကြၾကြလုပ္က်ေလရဲ ့၊
ဂ်ီပီအက္စ္နဲ ့ကြန္ပ်ဴတာေတြ တိုက္ရိုက္ခ်ိတ္တာေတြ၊ ၿဂိဳလ္တုဓါတ္ပံုေတြကို တိတ္ထဲက ေဒါင္လုပ္ခ်ၿပီး ပံုထုတ္တာေတြ
က်ေနာတို ့ကအဲဒီအခ်ိန္ ကြင္းဆင္းအလုပ္ေတြနဲ ့ပဲ နပန္းလံုးက်ရတယ္။
ကံေကာင္းတာတခုက ဂ်ပန္ JAFTA နဲ ့လဲ ၿဂိဳလ္တုဓါတ္ပံုေတြသံုးၿပီး သစ္ေတာဖံုးလႊမ္းမႈတိုင္းတဲ့ အလုပ္ၾကီးတခုကို သယံဇာတစီမံကိန္းက လုပ္ေနတယ္၊ ဂ်ပန္ေတြက ထံုးစံအတိုင္း ပညာေတြ ဖြက္တယ္ ကြင္းဆင္းတဲ့အခ်ိန္မွာ သူတို ့ကို တိုးရစ္ဂိုက္အေနနဲ ့လိုက္ေပးတဲ့အေနအထားေလာက္ထားတာ တကယ္ေတာ့၊ ဂ်ပန္ကို ေခၚၿပီးသင္ေပးရင္လဲ တိုးရစ္တေယာက္လိုပါပဲ။
ဒါေပမဲ့ ဂ်ာမန္ေတြဆီကေန သီအိုရီေရာ လက္ေတြ ့ပါ ထ၇ိန္နင္ အျပည့္ရတဲ့ က်ေနာ္တို ့က ႏွစ္ဖက္ကို စုေပါင္းအသံုးခ်ၿပီး အလုပ္ေတြအမ်ားၾကီးကို လုပ္ႏိုင္သြားတယ္၊ တျခားဌာနေတြမွာလုပ္က်ေပမဲ့ က်ေနာ္တို ့ကသာတာက ကြန္ပ်ဴတာပိုင္းဆိုင္ရာ အခက္ခဲမ်ားစြာကို ေျဖရွင္းေပးႏိုင္တဲ့ ကြန္ပ်ဴတာသမားအုပ္စုက အင္မတန္ေတာ္လို ့ပါပဲ။ က်ေနာ္၀န္ခံပါတယ္
(၁၀)
လုပ္ငန္းအေသးစိတ္ကို မိုင္းနပ္စ္နဲ ့တင္ေပးထားတဲ့ အစီရင္ခံစာေတြမွာသာ လိုက္ဖတ္က်ေပေတာ့၊ အမွတ္တရ အျဖစ္အပ်က္ေလးေတြပဲ ေရးေတာ့မယ္။
ဒီေရေတာထဲမွာတံုးက သိတ္ျပသနာမရွိဘူး ေသာက္လိုက္ စားလိုက္ (ဘီယာမ်ားတယ္) အလုပ္လုပ္လိုက္နဲ ့ပဲ
ကင္းတားနဲ ့အင္းေလး/မုိးျဗဲမွာေတာ့ လံုျခံဳေရးျပသနာေတြစလာပါၿပီ။
သစ္ေတာဌာနနဲ ့ယူအင္ဒီပီ အက္ဖ္ေအအိုပဲ၊ အခက္အခဲမရွိဘူးဆိုေပမဲ့ တိုက္ပြဲေတြ မရွိဘူးဆိုေပမဲ့ ျငိမ္းခ်မ္းေရး ယူထားတာေလ၊ လက္နက္ေတြက ကိုင္ထားၾကတာ၊ တပ္ေတြက ဆိုင္ထားၾကတာ၊ က်ေနာ္တို ့မ၀င္ခင္ကို ဖယ္ခံုေစ်းထဲမွာ ၀င္ပစ္လို ့တိုက္နံရံေတြ က်ဥ္ဆံမွန္ထားတာကို ျမင္ေနရတယ္။
ယိုဟန္နက္စ္က စစ္ကို မုန္းတီးတဲ့ ဂ်ာမန္လူငယ္ေတြ၊ တပ္နဲ ့အတူသြားရတာကို အျမဲ မ်က္ႏွာတရႈံ ့ရႈံ ့နဲ ့။
က်ေနာ့္မွာကေတာ့မရဘူးေလ။
တျခား အမ်ဳိးသားပညာရွင္ေတြက ရြာေတြနဲ ့ပဲ အလုပ္လုပ္ၾကရတာ။
က်ေနာ္က ေရေ၀ေရလဲ တခုလံုး၊ ျဂိဳလ္တုဓါတ္ပံုေပၚမွာ ျမင္ေနရတဲ့ ထူးျခားတဲ့ signature ေတြအားလံုးကို field မွာ ဘာဆိုတာ ေရာက္ေအာင္သြား၇မယ္၊ ၾကည့္ရမယ္ အတည္ျပဳရမယ္၊ ဓါတ္ပံု၇ိုက္ရမယ္ ဂ်ီပီအက္စ္တိုင္းရမယ္။
signature အားလံုးဟာ က်ေနာ္ စစ္ၿပီး ေရာက္ၿပီးပါၿပီဆိုတဲ့ ေထာက္ခံခ်က္ ရွိရမယ္။
သစ္ေတာဌာနကေန ကံမေကာင္း အေၾကာင္းမလွလို ့ဆိုၿပီး ေရာက္ခဲ့ရတံုးက ေအးေအးေဆးေဆးမေနပဲ အက္ဖ္ေအအိုနဲ ့တြဲၿပီး ပ်ားစာပင္ သုေတသနေတြ လုပ္ခဲ့တံုးက အေတြ ့အၾကဳံေတြက အမ်ားၾကီး ျပန္လည္လို ့အေထာက္အကူ ေပးၾကပါၿပီ။
ဓါတ္ပံုေတြက ရိုက္ထားတာ ထံုးစံအတိုင္း ဇႏၷ၀ါရီ၊ ေဖေဖၚ၀ါရီလေတြ
က်ေနာ္တို ့ကြင္းဆင္းတာက မိုးတြင္း
အေနအထား အေျပာင္းအလဲ၊ သစ္ေတာ သစ္ပင္ အေျပာင္းအလဲ၊ ကိုယ့္field ပဲ။
ေနာက္ စိုက္ပ်ဳိးပင္မ်ား၊ ထြန္ယက္မႈစသည္၊ အရင္အလုပ္ရဲ ့အေတြ ့အၾကံဳ ေထာက္ကူပါသေကာဗ်ာ။
ယုတ္စြအဆံုး ပ်ားစားပင္လုပ္တံုးက သစ္ပင္ေတြ၊ စိုက္ပ်ဳိးပင္ေတြအျပင္ လမ္းေဘးက အပင္ေတြ ေပါင္းပင္ေတြ အေၾကာင္း ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား သိခဲ့ လုပ္ခဲ့ရတယ္။
ေရေ၀ေရလဲ လုပ္ငန္းမွာ ေပါင္းေတြ ျမက္ေတြက အင္မတန္ေကာင္းတဲ့ လက္နက္ေတြပါလားဟရို ့။
မင္းတို ့ျမန္မာႏိုင္ငံက အင္မတန္ ကံေကာင္းပါတယ္ကြာ၊ ျမက္က မစိုက္ရပဲ အလိုလိုေပါက္တာ၊ တျခားႏိုင္ငံေတြမွာ ဆည္ေရေ၀ေရလဲေတြကို ထိန္းသိမ္းဘို ့ ျမက္ကို ခက္ခက္ခဲခဲ စုိက္ရတယ္ဆိုတာ။
သူတို ့နဲ ့အတူတူ ဖူးၾကီးကို အရင္ဆံုး ဆင္းခဲ့ရကထဲက မိုးတြင္းမွာ ဖူးၾကီးကန္ထဲကို ေရေတြ ၾကည္စိမ္းေနေအာင္ စစ္ေပးတဲ့ ဂ်ပန္ျမက္ေတြကို ၾကည့္ၿပီး ေျပာတဲ့စကားပါ။ က်ေနာ္တို ့နဲ့ သူတို ့နဲ ့ဘယ္ေလာက္ အေတြးအေခၚေတြ ကြာတယ္ဆိုတာကို သိရေအာင္ တခါတံုးကေရးထားတဲ့ ႏံုးေတြထဲက စာတပုဒ္ ျပန္ထဲ့ေပးပါ့မယ္
လက္ေတြ ့နဲ ့ပဲေျဖပါ့မယ္၊ ဖူးၾကီးကန္၊ အခု တားျမစ္ရာနယ္ေျမမျဖစ္ေသးပဲ ရိုးရိုးေရေပးဆည္ပဲရွိတံုးက ကၽြန္ေတာ္ သြားဘူးပါတယ္၊ ေရေ၀ထဲေရာက္ေနတဲ့ သံပုရာျခံေတြ၊ လူေတြ မိသားစုေတြ ဘာလုပ္ၾကမလဲလို ့၊ ၁၉၉၂ေလာက္ကပါ၊ ကၽြန္ေတာ္ ေကာင္းကင္ဓါတ္ပံု ပညာေတြသင္လာၿပီးတဲ့ အခ်ိန္ဆိုေတာ့ ေကာင္းကင္ဓါတ္ပံုေတြ ယူသြားပါတယ္၊ ဖူးၾကီး ဂ်ဳိးျဖဴ ေရေ၀ထဲေတြမွာ ရွိတဲ့ သံပုရာျခံမ်ားဟာ ရွမ္းလူမ်ဳိးမ်ားျဖစ္ၾကပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္ ေျခာက္တန္းေက်ာင္းသားဘ၀ေလာက္က အေဖနဲ ့အတူတူ ေရာက္ခဲ့ဘူးတဲ့ ရြာမ်ားပါ။
ငယ္ငယ္ကဘာမွမသိ မိုးတြင္းၾကီး ေလတိုက္လို ့ေၾကြက်တဲ့ သရက္သီးမ်ား စားေကာင္းတာရယ္ ရွမ္းမေလးေတြ ေခ်ာတာရယ္၊ ေနာက္ထူးထူးဆန္းဆန္း စက္ဘီးကို ေနာက္ကယ္ရီယာကိုခြၿပီး ယက္ထားတဲ့ ႏွစ္ခြျခင္းနဲ ့ သံပုရာသီး ကၽြဲေဂါသီးမ်ား သယ္ျခင္းပါပဲ။ အခုၾကီးမွ ျပန္ေတြ ့တဲ့ အဲဒီတံုးက အေဖေရးတဲ့ ေဆာင္းပါးထဲမွာ ဒီရွမ္းလူမ်ဳိးစုေတြဟာ ရွမ္းျပည္ကေန ေရႊတိဂံုဘုရားၾကီးဖူးဘို ့ဆိုၿပီး ရြာအလိုက္လာၾကရာကေန ဘုရားၾကီးကို ၾကည္ညိဳလြန္းလို ့ မျပန္ႏိုင္ပဲ ေျမေကာင္းရာ ေတာေကာင္းရာ (ေရၾကည္ရာ ျမက္ႏုရာမဟုတ္ပါ) ရွာ ရြာတည္ၿပီး ျခံစိုက္ အသက္ေမြး၀မ္းေက်ာင္းေနၾကတာပါ၊ တႏွစ္တခါလဲ အခုထိ အခန္းအနားနဲ ့ဘုရားဖူးတက္ၾကပါတယ္။
အဲဒီတစ္ေခါက္မွာ ကၽြန္ေတာ္ ၃ရက္ေလာက္ၾကာပါတယ္ ဖူးၾကီးကန္ထဲရွိတဲ့ သစ္ေတာစခန္းေလးကေန စက္ေလွနဲ ့သြားလိုက္ လက္ေလွာ္ေလွေလးနဲ ့သြားလိုက္၊
က်ဴးေက်ာ္လယ္သမားေတြနဲ ့ေတြ ့လိုက္ ေနာက္ဆံုးသူတို ့ျခံေတြဆီေရာက္ပါတယ္။ ျခံလို ့သာေျပာရတယ္ ေတာပါပဲ၊ သံပုရာမ်ဳိး၀င္ အပင္မ်ားမရွိတဲ့ေနရာမွာ သဘာ၀ေတာက ဒီအတိုင္းထိမ္းထားတာပါပဲ၊ လွ်ိဳေတြကို အရင္တိုးရွင္းၿပီး ငွက္ေပ်ာခ်တယ္ ေနာက္တျဖည္းျဖည္း သံပုရာ ေရွာက္ ကၽြဲေကာကို ပ်ဳိးစိုက္တယ္။ ဒီေအာက္မွာပဲ ႏွံးတို ့ေျပာင္းတို ့ ခရမ္းတို ့စိုက္ေသး။
ႏံုး၊ မူးလို ့ေတာင္ ရႈစရာမရွိပါလို ့ေျပာရမွာေပါ့။
ကၽြန္ေတာ္အစီရင္ခံစာမွာေတာ့ အဲဒီတံုးက ဆည္ကို အႏၱရာယ္ေပးမဲ့ အေနအထားမရွိပါ၊ ထပ္မံတိုးခ်ဲ ့ျခင္း မျပဳရန္သာ လိုပါသည္လို ့ေရးမိပါတယ္။
အဲဒီခရီးမွာ ပထမေန ့ကိုလိုက္ပို ့တဲ့ ကိုးရီးယား ပညာရွင္အေၾကာင္းၾကံဳတံုးေရးျခင္ပါတယ္
ခၽြိဳင္လို ့ေခၚတယ္၊ အဲဒီေန ့က သူနဲ ့ တစ္ေန ့လံုး စကားေျပာျဖစ္တယ္။
သူကဘာျဖစ္လို ့ဒီအက္ဖ္ေအအို အလုပ္ကိုလုပ္ျဖစ္သလဲ၊ ဆည္ေတြနဲ ့သူဘယ္လိုပတ္သက္ခဲ့သလဲဆိုတာကို ေျပာျပတယ္။
သူဟာကိုးရီးယားႏိုင္ငံမွာ ၁၉၉၀ပတ္၀န္းက်င္က ဒုခ်ဴပ္ေလာက္အဆင့္ရွိတဲ့လူပါ။ သူ ့ကို အထူးတာ၀န္ေပးျခင္းခံရပါတယ္၊ ကိုရီးယားအကူအညီနဲ ့ေဆာက္ေနတဲ့ (ကင္းတားအပါအ၀င္) ကမၻာတစ္၀ွမ္းကဆည္ေတြကိုလိုက္စစ္ေဆးရတာပဲ၊
သူကေျပာတယ္ အရင္ကသူေလ့လာဘူးတဲ့ အေနာက္ႏိုင္ငံကဆည္မ်ား ေဆာက္တဲ့အခ်ိန္ဘယ္ေလာက္တိက်လဲဆိုရင္ အေဖအင္ဂ်င္နီယာေခတ္မွာ စေဆာက္တာ သားအင္ဂ်င္နီယာက်မွ ၿပီးပါတယ္တဲ့။ ကၽြန္ေတာ္ေျပာသလို ၂ကိုက္ေလာက္ဖို ့ၿပီးရင္ ေျခာက္လက္မေလာက္ရေအာင္ ၾကိတ္ရတာကို။ ကိုးရီးယားဆည္ေတြက ျမန္လြန္းလို ့ဆိုၿပီး သူ ့ကိုလိုက္စစ္ခိုင္းတာပါ၊ သူ ့အေျပာကေတာ့ ဆည္ေျခာက္ဆယ္(၆၀)ေလာက္မွာ တစ္၀က္ေက်ာ္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးေတြ အေရးယူတာေတြခံရၿပီး သူလဲအခုလို လြင့္လာတယ္ဆိုပဲ။
ကိုႏိုင္ေမးတဲ့ အပိုင္း၊ဒါဆို ဘယ္လို ေမာင္းထုတ္လိုက္တာလဲ၊ ၁၉၉၅မွာ ကၽြန္ေတာ္ အက္ဖ္ေအအိုမွာလုပ္ေတာ့ အင္းေလးမိုးၿဗဲဆည္၊ ကင္းတာဆည္ရယ္ ဒီဖူးၾကီးရယ္ကို အေရးၾကီးေသာ ေရေ၀ေရလဲေဒသမ်ားဆိုၿပီး စီမံကိန္းလုပ္ပါတယ္၊ ကၽြန္ေတာ္က ေျမအသံုးခ်ေရး အမ်ဳိးသားပညာရွင္ဆိုၿပီး လုပ္ရတယ္၊ ဒီတစ္ခါေတာ့ ၿဂိဳလ္တုဓါတ္ပံုမ်ားနဲ့ ဆင္းရတယ္၊
ကြင္းမဆင္းခင္ ကၽြန္ေတာ္နဲ ့ ၈်ာမဏီပညာရွင္ ယိုဟန္းနက္စ္ ဟိန္းမဲန္ဟာ ဒီေရေတာေတါထဲမွာ အတူတူလုပ္ၿပီးတက္လာတာဆိုေတာ့ ေတာ္ေတာ္ခင္ေနပါၿပီ။ ကၽြန္ေတာ္က သူ ့ကို ဒီေနရာမွာရွိတဲ့ ရွမ္းေတာင္ယာစံနစ္အေၾကာင္း ေျပာျပလို ့၊ ၾကြားထားတာေပါ့ေလ။
တကယ္ဆင္းေတာ့၊ အခုထိ ျပန္ေတြးမိတိုင္း မ်က္ေရက်တယ္၊ ၿဂိဳလ္တုဓါတ္ပံုမွာကို ကားလမ္းတစ္ေၾကာင္းက ထိုးေနၿပီေလ သိဘို ့ေကာင္းတယ္ ဒီေရေ၀အေပၚမွာ အေဆာက္အဦးမ်ား ေဆာက္ေနၾကၿပီ၊ အခုေတာ့ လွ်ိ ့၀ွက္ခ်က္ကို မဟုတ္ေတာ့ပါ၊ ဂူးဂဲမွာကို ျမင္ႏိုင္ပါတယ္၊ သံပုရာသီးသယ္တဲ့ ျခင္းေတြဟာ အုတ္ခဲေတြ သယ္ေနၾကတယ္၊ ျခံသမားမ်ား လူငယ္လူၾကီးမေရြး အုတ္သယ္ေနၾကတယ္ အပင္မ်ား ျခံမ်ား ပ်က္စီးကုန္ၿပီ၊ ေမာင္းထုတ္ျခင္းခံထားရတာ၊ ယိုဟန္းနက္စ္ကို ကၽြန္ေတာ္ ဓါတ္ပံုေတြ မသံုးဘို ့ေတာ္ေတာ္ေလးတားလိုက္ရတယ္ သံုးမိရင္ေတာ့။
ေတာေရာ ပ်က္သြားတာေပါ့၊ လူေတြ အခုဘာစီးပြားေရးလုပ္ေနလဲ၊ ေနာက္မွဆက္ေရးပါေတာ့မယ္
(၁၁)
ၾကံဳတံုးမွာ ဒီဖူးၾကီး၊ ေရေ၀ေရလဲ၊ တိုက္ၾကီး၊ လွည္းကူးစတဲ့ ေရေ၀ေရလဲေတြအေၾကာင္း ေရးျခင္ပါတယ္
အေၾကာင္းအရာေတြ ဆက္စပ္ေနတာမို ့လို ့၊ ႏိုင္ငံရဲ လက္ရွိ ျပသနာေခၚေခၚ ရည္မွန္းခ်က္ေခၚေခၚ ဆင္းရဲမြဲေတမႈ ပေပ်ာက္ေရးနဲ့ဆိုင္တယ္။
ဖူးၾကီးဆင္းတံုးက ပေရာ္ဖက္ဆာက သူ ့ဂ်ာမဏီက ေက်ာင္းသားေတြျပဘို ့ဆိုၿပီး ဂ်ဳိးျဖဴလမ္းက အုတ္ဖိုကို ဓါတ္ပံုရိုက္တယ္။
ဒုတပ္ရင္းမႈးဆိုတဲ့ ဆရာက သူျဖတ္သြားတာနဲ ့ၾကံဳေနတာနဲ ့ဆင္းခ်လာၿပီး ေဟ့ ေဟ့ တပ္ကို ဓါတ္ပံုမရိုက္နဲ ့ေလလို ့တားတယ္။
အဲဒီ့ အုတ္ဖိုေတြ ေနာက္ တပ္ေတြက ပဲခူးရိုးမကို အေပၚကေနၾကည့္ရင္ ယုန္ေျပးတာျမင္ရေအာင္၊ ေနာက္ ေက်ာ္လြင္ေျပာတဲ့ ေမ်ာက္လမ္းေရွာက္ သီအိုရီေပၚလာေအာင္၊ ဆရာ ၾကပ္ကေလးရဲ ့တြန္းပို ့ေလာက လုပ္လိုက္တာပါပဲ။
က်ေနာ္ ဒီဧရိယာကို ထရိန္နင္ ကြင္းအေနနဲ ့အသံုးခ်တယ္၊ ၿဂိဳလ္တုဓါတ္ပံုသင္တန္းေတြမွာ ဖူးၾကီးဆည္ထိပ္ကို ေခၚေခၚသြားတယ္၊ ရိုးမျဖတ္လမ္းဆိုၿပီး ျဖစ္ေနတာကိုး။
ထိန္းသိမ္းမႈအေၾကာင္းေလးေျပာျပမယ္၊ မင္းတံုးဘက္မွာ အိုင္အယ္လ္အိုနဲ ့ညိၿပီး ထြက္သြားရတဲ့ က်ေနာ့္ညီဟာ ဖူးၾကီးကန္ထဲမွာ ကၽြန္းငယ္တခုကို ေသေသခ်ာခ်ာ ထိန္းဘူးတယ္၊ ေတာေတြဟာ ငုတ္ေတြကေန ျပန္တက္လာၿပီး သစ္ေတာျပန္ျဖစ္သြားတယ္၊ အင္မတန္ ၾကည့္ရ အရုပ္ဆိုးတယ္လို ့လူၾကီးေတြ ေျပာတဲ့၊ ဂ်ပန္ျမက္ေတြ ေပါင္းမိၿပီး ေပ်ာက္သြားတယ္။
ဂ်ပန္ျမက္ေတြကို လူၾကီးတိုင္း ၾကည့္ရဘူး၊ ေႏြဆိုရင္ ေျခာက္ေသြ ့ၿပီး မီးေလာင္လို ့၊ အျမဲလိုလို ဒါေတြကို အျမစ္ျဖတ္ခိုင္းတယ္၊ ေနာက္တခါ သုေတသနသမားေတြက invasive species ဆိုၿပီး ဘယ္လို ဖ်က္ဆီးမယ္ခ်ည္းလံုးပန္းေနၾကတယ္။
ဒါေပမဲ့ တကယ္ေတာ့ အဲဒီ ဖူးၾကီးဆည္ ေရေ၀ေရလဲကို၊ ထိန္းသိမ္းေပးထားတာ အဲဒီ ျမက္ခင္းၾကီးပါပဲ၊ မိုးတြင္းမွာ ဘာသစ္ပင္မွ မရွိေတာ့တဲ့ ေရေ၀ေရလဲၾကီးမွာ ႏံုးေတြ ဒီကန္ထဲကို က်မသြားေအာင္ ဂ်ပန္ျမက္ေတြက ေကာင္းစြာထိန္းသိမ္းေပးေနပါရဲ ့၊ အခုစာရိုက္ေနရင္း ေပၚလာတဲ့ အေတြးကေလးကေတာ့
အခ်က္မသိေတာ့ သမက္ကို သူခိုးထင္တယ္လို ့ပဲ။
အဲဒီေနရာေတြ ေတာပ်က္ႏႈံး ေတာေျပာင္းႏႈံး မ်ားပါ့ဗ်ား၊
က်ေနာ္ ၁၉၇၀ တကၠသိုလ္ အရန္တပ္ရင္းကထဲက ေရာက္ေနတဲ့ ေဖါင္ၾကီးေတာေတြ၊ မင္းကုန္းက ထြက္လိုက္တာနဲ ့ပီဘိေတာ၊
၁၉၈၆ ေရးၿပီးသလိုပဲ က်ေနာ္ လက္ေထာက္တိုင္းမႈးဘ၀မွာကို ေတာမပ်က္ေသး၊
က်ေနာ္တို ့ထင္းစိုက္ခင္းေတြစိုက္ၿပီး စဖ်က္ၾကတယ္၊ ၿဂိဳလ္တုဓါတ္ပံုေတြမွာ အဲဒါေတြက မျငင္းႏိုင္တဲ့ သက္ေသေတြပဲ၊
အင္ဖရာရက္ေရာင္ျခည္ေတြနဲ ့စပ္ထားတဲ့ ဓါတ္ပံုေတြမွာ သစ္မာပင္ေတြကို ျပတဲ့ အနီေရာင္ရဲရဲဟာ တျဖည္းျဖည္းေပ်ာက္ဆံုးလို ့ ၀ါးက်စ္ေတြရဲ ့လိမ္ေမၼာ္ေရာင္က အစားထိုး၀င္ေရာက္လာတယ္ေလ၊
လူေတြ၀င္ေရာက္လာမႈကလဲ အ၇မ္းမ်ားလာတာကိုး၊ ေရးျပမယ္
အခု ဥကၠံတဘူးလွ၊ က်ေနာ္ ျမိဳ ့နယ္မႈးတံုးက အဲဒိေနရာေတြဟာ ကၽြန္းအင္မတန္ေကာင္းေသးတယ္၊ ေတာေကာင္းေသးတယ္။
၁၉၈၁ ေလာက္က အဲဒိေနရာကို အခု ညႊန္ခ်ဴပ္နဲ ့အျငိမ္းစားယူသြားတဲ့ ဦးစိုး၀င္းလႈိင္ က်ေနာ္ စိုက္ခင္းလက္ေထာက္လုပ္တံုး ပ်ားစခန္းမွာ တာ၀န္ယူေနတံုး အဲဒိေနရာမွာ ကၽြန္းသင္းသတ္ရတယ္။
ရန္ကုန္မွာေတြ ့ေတာ့ ေခ်ာင္းဆိုးေပ်ာက္ေဆးရည္ ကြန္မာသာဇင္ေတြ ၀ယ္ေနတယ္။
အကို ဘယ္သူ ့အတြက္လဲ၊ အကို ကြန္ပစ္ေနတာလားဆိုေတာ့း
ဆဲေလရဲ ့၊ ငါ့ဘို ့မဟုတ္ဘူး၊ မင္း အေပါင္းအသင္းအတြက္တဲ့၊ ေတာထဲမွာ ျပန္ထြက္ရင္ တပတ္ေလာက္ ၾကာလို ့က်န္တာ မပါရင္ေနပါေစ၊ အဲဒါပဲ မွာလို ့တဲ့၊ အဲဒိေလာက္ လူမေရာက္သူမေရာက္ေနရာ။
မွာတဲ့လူကေတာ့ က်ေနာ္နဲ ့ဂီတာတီးေဖၚတီးဖက္၊ အဲဒီအခ်ိန္က ေတာေခါင္း ကိုျမ၀င္း (ကဗ်ာဆရာ၊ စာေရးဆရာ) အခုေတာ့ လိုင္းေျပာင္းသြားၿပီး နာမည္ၾကီးေနတဲ့ မုဆိုး စာေရးဆရာ ကိုပိုက္ေပါ့။
အဲဒီေတာကို က်ေနာ္ ၂၀၀၅မွာ Forest Resources Assessment 2010 အတြက္လဲ ျပင္ဆင္ရင္း သစ္ေတာဖံုးလႊမ္းမႈတြက္ဖို ့ကြင္းဆင္းတယ္။ အမွန္ေတာ့ အဲဒိေလာက္အထိ ၀င္သြားဘို ့မစဥ္းစားထားဘူး၊ ဒါေပမဲ့ လွည္းကူးနဲ ့ေမွာ္ဘီတခြင္ ၃ရက္ေလာက္နင္းတာ၊ ေတာေကာင္း (Closed forest) ရဲ ့signature လံုး၀မရလို ့ဓါတ္ပံုၾကည့္ၿပီး တဘူးလွဆည္ အေပၚကေတာကိုသြားမယ္ဆိုၿပီး စီစဥ္တယ္
ညႊန္မႈးကို က်ေနာ္ အနဲဆံုးေလးရက္ ၾကာမယ္ေျပာၿပီး ၾကာသာပေတး ရံုးပိတ္ရက္မွာ ထြက္သြားတယ္၊ တနင္းလာေန ့မွရံုးျပန္တက္မယ္ေပါ့။
ေသာၾကာေန ့လဲၾကေရာ က်ေနာ္ရံုးျပန္တက္ေနတယ္၊ ညႊန္မႈးက ေမာင္ကို ေတာမသြားျဖစ္ဘူးလားတဲ့၊
ဘယ္ကလာဆရာရယ္ က်ေနာ့္ကို တိုက္ၾကီးက ေကာင္ေတြ ဘယ္ေလာက္ေတာင္ပံ့ပိုးလိုက္သလဲ ဆိုရင္ ညေန၃နာရီေလာက္မွာ အလုပ္ၿပီးသြားေလရဲ ့။
အလံုသစ္ေတာ၀င္းကေန က်ေနာ္မနက္ ၅း၃၀ထြက္သြားတယ္ တိုက္ၾကီးရံုးကို ၇း၃၀ေရာက္တယ္
တခါထဲ ကားဆင္ထားတယ္ ဥကၠံကိုဆက္ထြက္၊ ဥကၠံရံုးကို က်ေနာ္ ၈း၃၀ေလာက္ေရာက္သြားတယ္
ေမာ္ေတာ္ဆိုင္ကယ္ေတြ ေစာင့္ေနေလရဲ ့၊ က်ေနာ္နဲ ့တပည့္တေယာက္ကို ေမာ္ေတာ္ဆိုင္ကယ္ေတြ ေနာက္ကေန ခ်ီတက္ၾကတယ္၊ ျမန္လိုက္တာ ၁၀း၃၀ေလာက္ကို တဘူးလွဆည္၀ေရာက္တယ္။
ထမင္းစားတယ္၊ ဆည္ၾကီးဟာ စည္ကားေနလိုက္တာ။ အင္းေလး ေရေပၚေစ်းအတိုင္းပဲ၊
စက္ေလွ ရယ္ဒီ ဆက္သြားတယ္ တိုင္းခ်င္တဲ့ေနရာကို ၁နာရီေလာက္ေရာက္သြားတယ္
ဦးစိုး၀င္းလႈိင္ကို မွတ္မိေနေသးတဲ့ မုဆိုးလမ္းျပရွိတယ္။ က်ေနာ္ကလဲ ဂ်ီပီအက္စ္၊ ၿဂိဳလ္တုဓါတ္ပံုေတြ on line ခ်ိတ္ထားတာ ဘယ္မွားေတာ့မလဲ၊ အခ်ိန္လဲ မကုန္ဘူးေပါ့၊
ဒါနဲ ့ပဲ ဥကၠံကို ညေန ၄း၀၀နာရီေလာက္ ျပန္ေရာက္လာတယ္
ဆရာ ေကအိုေလးဘာေလးဆိုၿပီး ညအိပ္အံုးမလားဆိုေပမဲ့ ျပန္ၿပီကြာဆိုၿပီး ျပန္ခ်လာေတာ့တယ္
အဲဒီခရီးရဲ ့စာတမ္းဖတ္ၾကည့္ၾကပါ
(၁၂)
အဲဒီစာတမ္းကို ေရးဘို ့ဒီကြင္းေတြဆင္းတာမဟုတ္ပါ၊ က်ေနာ့္စာတမ္းမ်ားဟာ တာ၀န္ယူရတဲ့အလုပ္ေတြရဲ ့by product ေတြပဲ၊
အဲဒီအေခါက္မွာ မင္းလွကေန ဒီဖက္ ေက်ာက္တံခါးကို မင္းလွကေန ရိုးမေက်ာေပၚအထိ တေန ့၊ ေနာက္ ေက်ာက္တံခါးကေနပဲ အဲဒီေက်ာေပၚတေန ့ကြင္းဆင္းပါတယ္၊
၇ိုးမေက်ာ္ေပၚမွာ ထိပ္တိုက္ေတြ ့တဲ့ ျမိဳ ့နယ္ေတြရဲ ့ထံုးစံအတိုင္း ဆရာ ဟိုဖက္ကခိုးတာပါ၊ က်ေနာ္တို ့မဟုတ္ပါဘူးေပါ့၊
မင္းလွဘက္ စိန္ကန္ ့လန္ ့ဘက္ကဆရာ ေတာေခါင္းေတြကေတာ့ ေျပာင္ပဲ သစ္ခိုးတာဘာမွမရွိဘူးေပါ့
က်ေနာ့္ ၿဂိဳလ္တုဓါတ္ပံုမွာက ေျပာင္ေနတဲ့ ေတာေတြကို ျမင္ေနရၿပီ၊ ေတြ ့တာပါပဲ ေျမအမ်ဳိးအစားေျပာင္းလို ့ပဲလား၊ ဟိုဖက္ဒီဖက္ ျမိဳ ့နယ္ေတြၾကား no man's land မွာျငိမ္းခ်မ္းေရး ရေနၾကတာလာေတာ့မသိပါ။ သစ္ခုတ္သံေတြ ကားေတြကို လွမ္းျမင္ေနရေတာ့မယ္။
အဲ ဆည္ေတြ ဆည္ေတြ၊ ပဲခူးရိုးမၾကီးက ဆည္ေတြနဲ ့ဖံုးလို ့ အရင္က ေႏြဆိုရင္ အခက္အခဲေတြ ့တဲ့ေနရာေတြ ေရျပသနာမရွိေတာ့။
သစ္ထုတ္လမ္းေတြကလဲ အျပည့္၊ ဆည္ေတြကေန ေရေၾကာင္းလမ္းနဲ ့လြယ္လြယ္ကူကူဆြဲ၊ (ကမ္းစပ္ကေန ေဖါင္ၾကီးေတြကို ဆြဲၾကတယ္)၊ ေနာက္ ဆည္ေစာင့္တဲ့လူရယ္၊ တပ္ (သို ့မဟုတ္) ရဲရယ္ သစ္ေတာရယ္ကို ေပးလို ့။
ဆင္းရဲမႈ ပေျပာက္ေရး
အိုး livelihood option အျပည့္နဲ့ပါပဲ။
ေအာက္က လြင္ျပင္ေတြက ေျမမဲ့ယာမဲ့ေတြ ေနာက္ အင္းမဲ့ေခ်ာင္းမဲ့ ေရလုပ္သားေတြ၊ ပဲခူးရိုးမအေပၚမွာ အျပည့္ပါပဲ။ ျပသနာျဖစ္လို ့ေရွာင္ေျပးလာသူမ်ား၊ ရာဇ၀တ္မႈကေန မိဘေဆြမ်ဳိးသေဘာမတူလို ့ထြက္ေျပးလာတဲ့သူေတြအထိရွိတယ္။ အခု အမ်ားစားေနတဲ့ ငါးေျခာက္ငါးျခမ္းေတြ အဲဒီဆည္ေတြက ထြက္တာ။ တံငါလုပ္ရင္း ထင္းခုတ္တယ္၊ မီးေသြးဖုတ္တယ္
ေဇာင္းတူဆိုရင္ ညဖက္ လသာခ်ိန္ဆိုရင္ ေဇာင္းတူ ဗြီဒီယိုရံုကေနပြဲၾကည့္ၿပီး ျပန္လာတဲ့ ေလွေတြဆီက သီခ်င္းဆိုသံေတြက ဟ ငါပဲခိုးရိုးမၾကီးအေပၚမွာမွဟုတ္ရဲ ့လားလို ့ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ျပန္ဆိတ္ၾကည့္ရတယ္။
တံငါေတြ အဆင္ေျပေစဘို ့အေရး ငါးလုပ္ငန္းဦးစီးဌာနက ႏွစ္စဥ္အဲဒီအေပၚမွာ ငါးသားေပါက္ေတြ သိန္းခ်ီ ထဲ့ေပးေနပါ့ခင္ဗ်ာ
တရားဥပေဒ၊ အဲအဲ ေထြအုပ္က အုပ္ခ်ဴပ္တဲ့ရြာေတြသာမဟုတ္တာ၊ သူ ့ဥပေဒနဲ ့သူ ျငိမ္းခ်မ္းလို ့ေနပါတယ္ခင္ဗ်။
ကဲ ဒီပဲခူးရိုးမၾကီးကေန ေနာင္တေခတ္ သမတထြက္မလာဘူးလို ့ဘယ္သူေျပာမလဲ ဘြရွင္
အဲဒီ
ထင္းမီးေသြးကို ဆင္းရဲသားကထုတ္တာကတပိုင္း
ပဲခူးရိုးမအေျခမွာ တပ္စြဲထားေသာ တပ္ရင္းမ်ားအားလံုးကေရာ
ဒါပဲလုပ္ၾကပါ၏
လန္ထင္းထုတ္တယ္
တုိုက္ၾကီး ဂ်ဳိးျဖဴပံု သံုးၾကိမ္စာကို ေသေသခ်ာခ်ာၾကည့္တတ္ရင္
စဥ္ဆက္မျပတ္ ထုတ္လုပ္မႈနဲ ့ထုတ္ေနတာဗ်ာ
ရွစ္ႏွစ္တခါ ခုတ္တဲ့ ခုတ္ပတ္ rotation နဲ့ခုတ္ေနၾကေလရဲ ့၊၊ ေျပာင္ေနတဲ့ေနရာဟာ ေတာ (သစ္ငုတ္ေတာ ဒါေပမဲ့လန္ထင္းေတာ့ထြက္တယ္) ျဖစ္လိုက္ ေျပာင္သြားလိုက္နဲ ့။
တပ္မေတာ္က လံုျခံဳမႈဆိုၿပီး ေတာင္းထားတဲ့နယ္ေျမက အဲဒီလို စနစ္တက် (ဟဲဟဲ) ထုတ္ၾကၿပီး၊ အျပင္ကေတာ့ က်ေနာ္ေျပာသလို သစ္မာေတြ တျဖည္းျဖည္း ေျပာင္သြားလို ့၀ါးေတြပဲ က်န္ပါေတာ့၏
၀ါး ၀ါး
အဲဒီ၀ါးကလဲ ထုတ္လုပ္မႈ ခက္ခဲေသာေနရာမ်ားမွအပ၊ တႏွစ္သား၀ါးခ်ည္းသာ က်န္ပါေတာ့တယ္၊ ကြမ္းတိုင္လုပ္ရံုပဲ
လူေတြဟာ ဒီေန ့အတြက္ပဲ ၾကည့္ေတာ့တယ္၊ စဥ္ဆက္မျပတ္ ထုတ္လုပ္မႈဆိုတာ ေညာင္း ေညာင္း
ေတာ္ေလာက္ပါၿပီ ပဲခူးရိုးမျပသနာေတြ ေနာက္က်မွ သူ ့အလွည့္ေရာက္မွပဲ ျပန္၀င္ေတာ့မယ္
(၁၃)
ကြင္းဆင္းရတဲ့အခ်ိန္ ဒုကၡေတြ ျပသနာေတြ ေရးျပမယ္
ယိုဟန္နက္စ္နဲ ့က်ေနာ္ အရင္ဆံုး ေတာင္ၾကီးပတ္၀န္းက်င္ကို ၾကည့္က်တယ္၊ ေနာက္ အင္းေလး၊ ေနာက္ အင္းေလးကန္ကေန မိုးျဗဲဆည္ထဲကို ဆင္းဘို ့က်ဳိးစားၾကတယ္။
အဲဒီအခ်ိန္မွာ ျပသနာစတာပဲ။
မိုးျဗဲ ဧရိယာဟာ အစိုးရ ဧည့္သည္ေတာ္ ႏိုင္ငံျခားသားပညာရွင္မ်ားအတြက္ အဲဒီအခ်ိန္က ေအာက္ေအာ္ဖ္ေဘာင္းနည္းပါးပဲ၊ တိုးရစ္ေတြကေတာ့ ကိုယ့္ဘာသာကိုယ္တာ၀န္ယူၿပီးသြားလို ့ရတယ္၊ က်ေနာ္နဲ ့က်ေနာ့္အဖြဲ ့အတြက္က မလြယ္။
ကေလာျမိဳ ့နယ္မႈး ခင္လင္းစိုးက သူတာ၀န္ယူတယ္ဆိုၿပီး ခ်ိတ္ေပးတယ္၊ ကယား လြိဳင္ေကာ္ကို ဆင္းခ်သြားၾကရတယ္၊ ကယားျပည္နယ္မႈးက က်ေနာ့္ ပ်ားေဂဟာတံုးက ဆရာဦး၀င္းၾကည္။
အစိုးရ ဧည့္ရိပ္သာမွာတဲၾကတယ္၊ ေစ်းခ်ဳိလြန္းလို ့ယိုဟန္နက္စ္ အံ့အားသင့္ေနတယ္။
တပည့္ေက်ာ္ ထြန္းဇံက အဲဒီအခ်ိန္မွာ ျပန္ေသာက္ေနၿပီ။ က်ေနာ္ကေတာ့ အင္းေလးထဲမွာ အရက္ေသာက္တာနဲ ့ပတ္သက္ၿပီး ျပသနာတက္ၿပီးကထဲက you will never see me drinking လို ့ေျပာၿပီး အျပတ္ကို ျပတ္သြားတယ္၊ အဲဒီကာလေပါ့။
ခင္လင္းစိုးကလဲ နာမည္ၾကီးပဲ၊ အခု ကေလာကို ပင္ေလာင္းဘက္က အ၀င္ ျငိ္မ္းခ်မ္းေရး မိုတယ္ေဘးက စားေသာက္ဆိုင္အိမ္ၾကီးက သူ ့အိမ္ပဲ၊ က်ေနာ့္အတန္းက၊ ေက်ာင္းဆင္းတဲ့ အဆင့္ ေနာက္ဆံုးကေပမဲ့ ျမိဳ ့နယ္မႈးအေနနဲ ့လုပ္ရည္ကိုင္ရည္ သိပ္ေကာင္းတယ္။
ဒီေကာင့္အိမ္နဲ ့ျငိမ္းခ်မ္းေရးနဲ ့ေအာက္ကေန ေျမေအာက္လႈိဏ္ေခါင္းေဖါက္ထားတယ္လို ့ ေကာလာဟလရွိေလရဲ ့၊ သူနဲ ့က်ေနာ္ ဖယ္ခံုသြားေတာ့မယ္ဆိုေတာ့ သူ ့မိန္းမက မွာေနတာ၊ ေယာက္်ား ဒီေခတ္ေရာဂါေတြက ကုလို ့မရဘူးေျပာေနၾကတယ္၊ ဒီေတာ့ သန္ ့တာပဲ ေရြးေနာ္ဆိုေတာ့ ေကာလာဟလက မွန္ဘို ့မ်ားေလရဲ ့။
က်ေနာ္တို ့လြိဳင္ေကာ္ ဒကစနဲ ့ညွိရတယ္၊ ဒီအတိုင္းးသြားလို ့မရ တရုတ္ စစ္ထရပ္ကားၾကီးနဲ ့ဗိုလ္ၾကီးတေယာက္ ေခါင္းေဆာင္တဲ့ တပ္ခြဲတခြဲထည့္ေပးတယ္။ လက္နက္ကေတာ့ အျပည့္ပဲ၊ ေမာ္တာၾကီးပဲ ၃လက္ပါေလရဲ ့၊
ယိုဟန္နက္စ္က မ်က္ႏွာကို ရံႈ ့မဲ့ေနတာပဲ၊ မလိုဘူးေပါ့၊ ပထမ ၂ရက္မွာ ကုန္းေပၚမွာ သြားက်တယ္၊ ရဲေဘာ္ေလးေတြက အျမဲ ပြဳိင့္ထြက္က်တယ္ ။ အဲဒါကို သူ မႏွစ္ျမို ့ေတာ့ လစ္လစ္ထြက္ဘို ့က်ဳိးစားတယ္၊ ျပသနာပါပဲ။
၂ရက္ၾကေတာ့ တပည့္ေက်ာ္ ထြန္းဇံက ေတာ္ေတာ္မူးလာၿပီ၊ ထြန္းဇံအေၾကာင္းေျပာရအံုးမယ္၊ အဲဒီအခ်ိန္က ေတာၾကပ္၊ သူ ့မိန္းမက သူတာ၀န္ယူရတဲ့ အင္းေလးေခါင္တိုင္ ပ်ဳိးဥယ်ာဥ္ကို ဦးစီးလုပ္တယ္။ အင္းေလးေရေ၀ထဲက အေၾကာင္းေတြ အကုန္သိတယ္၊ ပအို ့အမ်ဳိးသား၊ သူပုန္ပဲေနမွာပါ (ေနာက္ပိုင္း က်ေနာ့္အေတြ ့အၾကဳံအရ၊ ကြင္းထဲမွာ က်ေနာ္ေသာက္ေနတံုးက ဒီေကာင္က ၀ါတြင္းမို ့လို ့မေသာက္ဘူး၊ က်ေနာ္မေသာက္ပဲ အခု အေရးၾကီးဆံုး ကယားမွာၾကေတာ့ ဒီေကာင္က ျပန္ေသာက္တာမွာ တမူးခ်ေနတာ။ ဒီေကာင္အခု လူေရာ ႏြားပါကုတဲ့ နာမည္ၾကီး အပ္ပုန္းဆရာျဖစ္ေနတယ္ၾကားတယ္ သူ ့ရြာ သရက္ပုမွာ
ဂ်ာမန္ေတြက ဒီေကာင့္ကို အရမ္းခင္ေနၿပီ၊ သူ ့ဆီကပဲ ေမးလို ့ရတာကိုး၊ က်ေနာ္က စကားျပန္လုပ္ရင္းနဲ ့ အရင္ အင္းေလး ဆရာၾကီးမ်ားလုပ္ခဲ့တာေတြ၊ ျပည္သူေတြနဲ ့ျပသနာေတြ အားလံုးသိသြားရတယ္၊
မိုးျဗဲဆည္ထဲ ဆင္းမဲ့မနက္မွာ ဒီေကာင္ မူးၿပီးက်န္ေနခဲ့တယ္၊ က်ေနာ္လည္း သူ အရမ္းမူးေနတာနဲ ့ထားခဲ့တယ္။
ညွိက်တယ္၊ ေနရာက ဖယ္ခံုေစ်းထဲမွာ၊ က်ေနာ္တို ့တပ္နဲ ့ကယန္းေခါင္းေဆာင္နဲ ့။ ေစ်းေန ့ဆိုေတာ့ စည္လိုက္တာ။
အိုေကပါပဲ၊ ေဒသအက်ဳိးေဆာင္ရြက္တာကိုလဲ ရွင္းျပရတာကိုး၊ (စကားမစပ္ အဲဒီအေတြ ့အၾကံဳေတြက ေနာက္ပိုင္း ဘိန္းတိုင္းတဲ့အခါမွာ ထပ္ၿပီး အက်ဳိးျပဳသလားမေမးပါနဲ ့ေတာ့)
ဆရာတို ့သြားပါ၊ ဒါေပမဲ့ တနာရီေလာက္ေတာ့ ေစာင့္၊ ၿပီးေတာ့ ---ကၽြန္းက်ရင္ ကမ္းကပ္ၿပီး ဗိုလ္မိုးၾကိဳးကို သတင္းပို ့ပါတဲ့။
ေလွ၃စင္းနဲ ့ထြက္ခဲ့တယ္၊ ဂ်ာမာန္က တစီး၊ က်ေနာ္နဲ ့ဗိုလ္ၾကီးက တစီး၊ ေနာက္ ခင္လင္းစိုးကတစီး။
ကမ္းခဏကပ္ၿပီး ေစာင့္က်တယ္၊ အခုေခတ္လို ဖံုးေတြမရွိေတာ့ အခ်က္ေတြျပေနၾကတယ္၊ မီးခိုးလံုးအျဖဴေတြ။
စိတ္မရွည္ေတာ့တာနဲ ့ျဖစ္ပါတယ္ဆိုၿပီး ထြက္လာၾကတယ္၊
ယိုးန္နက္စ္က ေပ်ာ္ျမဴးလို ့၊ ကန္လည္ကေန သြားေနတာကေန သူ ့ေလွကို ကမ္းဘက္ကပ္ခိုင္းၿပီး ဓါတ္ပံုရိုက္ေလရဲ ့၊ တက္ၿပီး သတင္းပို ့ပါဆိုတဲ့ ဗိုလ္မိုးၾကိဳးတို ့ကၽြန္းေပါ့။
`ေဖါင္း´ ကနဲ အသံၾကားလိုက္ရတယ္၊ ကုန္းေပၚမွာ ငွက္ေတြ သစ္ပင္ေပၚကေန တသုတ္ၾကီး ပ်ံသြားတာေတြ ့လိုက္ရတယ္။
`ကား အိပ္ေဇာေပါက္တယ္နဲ ့တူတယ္ဆရာ´တဲ့
က်ေနာ့္ေလွက ဗိုလ္ၾကီးကေျပာတာ၊ အခုထိ အဲဒါကို ျပန္ေတြးမိရင္ ရီခ်င္တယ္၊ သူက စစ္သားေလ၊ သူက အိပ္ေဇာေပါက္တယ္ဆိုရင္ ေပါက္တယ္ေပါ့၊
အင္းဆိုၿပီး ေခါင္းညိတ္လိုက္မိတယ္၊ က်ေနာ္လဲ ဓါတ္ပံုကို ျပန္ၾကည့္ေနမိတယ္။
`ေဖါင္းေဖါင္းေဖါင္းေဖါင္း`ဆိုတဲ့ အတြဲလိုက္အသံနဲ ့အတူ၊ ကမ္းနဲ ့အနီးဆံုးေမာင္းေနတဲ့၊ ဂ်ာမန္ေဘးနားမွာ က်ဥ္ဆံေတြ တေျဖာေျဖာက်လာပါေရာလား၊ အလို ရွာလဘတ္ရည္။ အဲဒီေတာ့မွပဲ မိုးျဗဲဆည္ အလည္ေခါင္မွာ ဘယ္က ဖြတ္ကလိ ေမာ္ေတာ္ကားက အိပ္ေဇာေပါက္ရမွာလဲ ေတြးမိၿပီး ဗိုလ္ၾကီးကို က်ိန္ဆဲလိုက္၇တယ္
`ေနရာယူ`ဆိုတဲ့ စစ္မိန္ ့သံနဲ ့အတူ၊ ေလွေတြ ေရလည္ကို ဆြဲေကြ ့သြားက်ရတယ္၊ ကံသီလို ့ေပါ့၊ ေရထဲမွာမို ့လို ့၊ ကုန္းေပၚမွာသာဆိုရင္ တန္ျပန္ျခံဳခိုရဲ ့စည္းမ်ည္းအတိုင္း ပစ္ေထာက္ေမွာက္လွိမ့္ပဲ၊ ဘာမွ စဥ္းစားမေနပဲ ျပန္ပစ္က်ရမွာ၊ ေမာ္တာ ၃လံုးပါလာတဲ့ က်ေနာ့္တပ္ခြဲရဲ ့ပစ္အားနဲ ့သာ တိုက္ပြဲျဖစ္လိုက္လို ့ကေတာ့၊ ဖယ္ခံုေစ်းထဲမွာ ဆိုင္ထားတဲ့ တပ္ေတြ၊ သူပုန္ေတြ စည္ကားေနတဲ့ ေစ်းသြားေစ်းလာေတြ အမေလး မေတြးရဲစရာ။
ေရလယ္မွာ ျပန္စုမိေတာ့၊
why? why? why? ဆိုၿပီး ဒါပဲ ရြတ္ေနေတာ့တယ္ ဟိုေကာင္။
က်ေနာ္လဲ သူ ့ေလွနားကပ္လိုက္တယ္၊ အေျခအေနကို ရွင္းျပလိုက္တယ္၊ တက္ၿပီး သတင္းပို ့ဘို ့ညွိထားေပမဲ့ မပို ့လို ့လွမ္းၿပီး သတိေပးတယ္ထင္တယ္ေပါ့။
`ဒါဆိုရင္ မင္းဘာလုပ္မွာလဲ´တဲ့
မင္းဆက္သြားျခင္ေသးလား
အင္း
ဒါဆိုရင္ ခဏေစာင့္၊ ငါ အဲဒီကမ္းစပ္ကို တပ္စိတ္တစိတ္နဲ ့တက္သြားၿပီး ရွင္းမယ္
ရွင္းမယ္၊ ဒါဆိုရင္ ဘာျဖစ္ႏိုင္သလဲ
ဘာမွ ျဖစ္ခ်င္မွလဲျဖစ္မယ္၊ အဲ အဆင္မသင့္ရင္ေတာ့ တိုက္ပြဲျဖစ္ႏိုင္တယ္။
(လက္ရွိ ဒိေန ့လိုအေျခအေနဆိုရင္ ျပန္ဘို ့ပဲရွိတယ္၊ အဲဒိတံုးကေတာ့ တပ္မေတာ္သားေတြကအစ သုေတသနရဲ ့အေရးၾကီးပံုကို သေဘာေပါက္တာပဲလား၊ ေခါင္းေဆာင္ က်ေနာ့္ဆံုးျဖတ္ခ်က္ကိုပဲ ေလးစားလို ့လားမသိ၊ ျပန္ဆုတ္၇ေအာင္ တခ်က္မေျပာၾကဘူး၊ မေအေပး မိုးၾကိဳး လူေလး ကိုးေယာက္ပဲ ရွိတာ ငါတို ့မသိတာက်ေနတာပဲ၊ တက္တြယ္လိုက္ရလို ့ပဲ ေျပာေနက်တာ။
` Do not make war for the sake of me' လို ့ေျပာၿပီးအဲဒိေန ့က ေရလည္ကပဲေမာင္း၊ ဓါတ္ပံုေတြလွမ္းရိုက္ ျပန္လာခဲ့က်ရပါတယ္ခင္ဗ်ား၊ ခင္လင္းစိုးကေတာ့ သူေရာက္ခဲလွတဲ့ မိုးျဗဲရြာေတြကို မေရာက္လိုက္ရလို ့ေတာက္တေခါက္ေခါက္။
ညီေနာင္တို ့ေရ ခင္ဗ်ားတို ့ကိုရွယ္ထားတဲ့ အစီရင္ခံစာေတြ စာတမ္းေတြဟာ စားပြဲေပၚက အလုပ္ေတြ မဟုတ္ အဲဒီလို အေျခအေနေတြကေန ထြက္လာရတဲ့ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြပါခင္ဗ်ား
ထြန္းဇံကေတာ့ သူမပါလို ့ ျဖစ္ရတာပါတဲ့ ေက်းဇူးရွင္
၁၄)
ေျမရဲ ့စြမ္းေဆာင္ႏိုင္မႈကို တိုင္းတာတာဟာ ေလွ်ာေစာက္နဲ ့၊ ေျမဆီလႊာအထူလို ့ေရးၿပီးပါၿပီ။
ေလွ်ာ္ေစာက္ကို က်ေနာ္တို ့အဲဒီတံုးက လက္စြဲျဖစ္တဲ့ စစ္သံုးေျမပံုေတြကေနယူရတယ္။
Geographic Information System ထဲကိုပို ့ဘို ့က ေလွ်ာေစာက္ေတြဟာ digital layer slope map အေနနဲ ့ထဲ့ရမယ္။
ႏိုင္ဂံျခားမွာကေတာ့ DEM ေတြရွိတယ္၊ ဆြဲထားတဲ့လမ္းစဥ္ေတြထဲမွာ spot satellite ကေန ကြန္ပ်ဴတာနည္းပညာနဲ့ DEM (digital elevation model) ထုတ္ဘို ့ပါတယ္။
ဂ်ီအိုင္အက္စ္သင္တန္းမွာသူတို ့လက္ေတြ ့လုပ္က်တယ္၊ အဲဒီအခ်ိန္က အေကာင္းဆံုးစက္ေတြနဲ ့ေဆာဖ့္၀ဲေတြနဲ ့ဖူးၾကီးေရေ၀ေရလဲကိုထုတ္တာ ၃၆နာရီၾကာတယ္။
က်ေနာ္တို ့သစ္ေတာမွာမို့လို ့၊ မီးမပ်က္ဘူး၊ ပ်က္ခဲ့ေတာင္မွ ၄နာရီေက်ာ္ခံတဲ့ ၆၀ေကဗြီ ယူပီအက္စ္နဲ ့၊ ေနာက္ တ၀င္းလံုးကို မီးေပးႏိုင္တဲ့ ျမစ္၀ကၽြန္းေပၚသြားသေဘာၤအင္ဂ်င္ေလာက္နဲ ့ထိုင္ထားတဲ့ မီးစက္ၾကီးေတြနဲ ့။
အဲဒီနည္းပညာကို အင္းေလး၊ ကင္းတားမွာသံုးလို ့မရဘူး။ ေလွ်ာေစာက္ကို က်ေနာ္တို ့အဲဒီတံုးက လက္စြဲျဖစ္တဲ့ စစ္သံုးေျမပံုေတြကေနယူရတယ္။ ေလွ်ာေစာက္ အတန္းအစားေတြကို အရင္ဆံုး ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ ့မိုးေရခ်ိန္အေနအထား စသည္တို ့နဲ ့ျပန္တြက္ၾကပါတယ္။ အုန္း၀င္းက အဲဒီ မာစတာဆိုတို ့သူနဲ ့လုပ္ၾကတယ္။ ထြက္လာတဲ့ အတန္းအစား ၆ခုကို စစ္သံုးကြန္တိုေျမပံုေပၚမွာ ကြန္တိုမ်ဥ္း အစိတ္အက်ဲ ဘယ္ေလာက္ရွိသလဲဆိုတာကို တြက္ထုတ္ၿပီး diagram ေလးတခုထြက္လာတယ္၊ အဲဒီ ကီးကို ေဘးခ်ၿပီး စစ္သံုးေျမပံုေပၚမွာ transparency ထပ္ၿပီး ေလွ်ာေစာက္ ေျမပံုဆြဲတယ္၊ ၿပီးမွ အဲဒါကို digitizer ေပၚတင္ၿပီး GIS layer အျဖစ္ ထြက္ေပၚလာတယ္၊
ျမန္မာ့နည္းျမန္မာ့ဟန္နဲ့ ဂ်ာမန္ နည္းပညာေတြနဲ ့ေပါင္းစပ္လိုက္တာပါပဲ၊ ေနာက္ပိုင္းက်ေနာ္ အပူပိုင္းေဒသ ၁၃ခရိုင္အတြက္ လံုးပမ္းတဲ့အခ်ိန္မွာ ဒီနည္းပညာေတြ အျပည့္ျပန္သံုးရေတာ့တာေပါ့ဗ်ာ။
ေနာက္ဆံုး ေျမပံုထုတ္တဲ့အဆင့္က ေက်းရြာအုပ္စုအဆင့္။ ၁း၅၀၀၀ စေကးမွာထုတ္ရတာ၊ဒီနည္းကို သံုးမရဘူး။ ဘယ္မရမလဲ ေကာင္းကင္ဓါတ္ပံုေတြရွိေနတာပဲ၊ စတီရီယိုၾကည့္ၿပီး ကြင္းထဲမွာ တကယ္တိုင္းတဲ့ ေလွ်ာေစာက္ ဒီဂရီေတြကို ျပန္သံုးၿပီး ေလွ်ာေစာက္ ေျမပံုေတြ ထုတ္ႏိုင္ခဲ့ပါတယ္၊ ဒီအပိုင္းေနာက္မွလာမယ္။
ယိုးဟန္နက္စ္ဆီက က်ေနာ္ ကြင္းတြင္း အေတြ ့အၾကံဳေတြ အမ်ားၾကီးရလိုက္သလို၊ အေနာက္ႏိုင္ငံသားေတြနဲ ့ဆက္ဆံေရးေတြလဲ အမ်ားၾကီးပါပဲ ရလိုက္တယ္။
ဒီေရေတာနဲ ့ဖူးၾကီးတံုးက ျပသနာ မရွိလွဘူး၊ လံုျခံဳေရးျပသနာေတြ မၾကီးဘူးကိုး။
အင္းေလးကင္းတားမွာ ျပသနာေတြစတာပဲ၊ က်ေနာ္က လံုျခံဳေရးေၾကာင့္ သူသြားခ်င္တဲ့ေနရာကို စိတ္မပ်က္ေအာင္ ရရင္သြားမယ္ဆိုတဲ့ အေနအထားကိုျမန္မာပီပီေျပာၿပီး ေနာက္ပိုင္း မသြားသင့္ဘူးလို ့အၾကံေပးလာၾကရင္ ဖ်က္လိုက္တာကို၊ ဒီေကာင္က မင္းငါ့ကို လိမ္တယ္ေျပာေလရဲ ့။
က်ေနာ္လဲ ေကာင္းဘြိဳင္၀တၱဳေတြ ရုပ္ရွင္ေတြနဲ ့ၾကီးလာတာ၊ လိမ္တယ္ဆိုတာ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာသာ ခပ္ေပါ့ေပါ့၊ သူတို ့ဆီမွာ ေသနပ္နဲ ့ကို ေျဖရွင္းရတာေလ၊ တေျဖးေျဖးနဲ ့က်ေနာ္ဘယ္လိုေျပာရမယ္သိလာပါတယ္။
အရက္ေသာက္တာ၊ အင္းေလးမွာ က်ေနာ္ pick me up ေသာက္တာ၊ အဲဒီေန ့ညဘက္ ျပသနာေတြ ျဖစ္ကထဲက က်ေနာ္မေသာက္ေတာ့ဘူးေျပာၿပီး အလုပ္ေတြ ၿပီးတဲ့အထိ မေသာက္ေတာ့ဘူး။
ကြင္းထဲမွာ ေျမဆီလႊာပ်က္စီးမႈေတြကို ၾကည့္တာ၊ သစ္ပင္ရဲ ့ေျမၾကီးနဲ ့ပင္စည္ထိတဲ့ေနရာကေန အျမစ္ေတြေပၚေနတာကိုၾကည့္တာ၊ ျမက္ခင္းထဲမွာ လမ္းေလွ်ာက္ရင္ကို ခ်ဳိင့္ေတြျဖစ္ေနတာကေန ေရတိုက္စားမႈ ခန္ ့မွန္းတာ၊ ကမၻားျပိဳဆိုတဲ့ gully ၾကီးေတြကို ထိန္းသိမ္းတဲ့ေနရာမွာ၊ စိန္နပန္၊ ေအာက္မဲညိဳ၊ ဘိစပ္အစရွိတဲ့ ေအာက္ေပါင္းေတြ ျခံဳႏြယ္ပင္ေတြက ယူကလစ္အစရွိသည္ သစ္ပင္ၾကီးေတြကို ေတာျဖစ္ေအာင္ စိုက္တာထက္ ဘယ္ေလာက္ အေရးၾကီးတယ္ဆိုတာေတြ သင္ခဲ့ရတယ္။
Volume 2 Framework for Safe Land Use ဟာက်ေနာ္ စတူးမင္းကို တိုက္တြန္းလို ့ဒီကိစၥေတြကို ေသေသခ်ာခ်ာ ေရးေပးထားတာပါပဲ၊ တေလာက ျပည္နယ္မႈးေတြကို ဘာသာျပန္ၿပီး ညႊန္ၾကားခ်က္ ထုတ္လိုက္ရေသးတယ္၊ လက္ရွိညႊန္ခ်ဴပ္ရဲ ့ၿပီးျပည့္စံုေသာ ညႊန္ၾကားခ်က္တခုျဖစ္ပါသည္လို ့မွတ္ခ်က္ခ်ျခင္းခံခဲ့ရတယ္။ က်ေနာ္ေရေ၀ကို ခဏကိုင္ရတံုးေကာက္ထုတ္လိုက္တာ၊ ဒီနည္းပညာေတြအားလံုးဟာ ဒီအစီရင္ခံစာေတြထဲမွာပဲ က်ေနာ္ ၁၉၉၆ေလာက္ ဒါေတြလုပ္ၿပီးကထဲက အိပ္ေပ်ာ္ေနၾကတာကလား။
က်ေနာ္တို ့အရင္ဆံုး ၁၉၇၄နဲ ့၁၉၉၅ ဓါတ္ပံုေတြကိုၾကည့္ၿပီး ေျပာင္းလဲမႈရွာတယ္၊
ေျပာင္းလဲမႈအမ်ားဆံုးေနရာကို ေျမပံုထုတ္တယ္၊ စြမ္းေဆာင္မႈေျမပံုေတြ အားလံုးကိုထုတ္တယ္၊ ေနာက္ ေက်းရြာအုပ္စုတစုေရြးၿပီး treatment oriented land capability plan ဆြဲတယ္၊ လက္စြဲေတြထဲမွာပါေပမဲ့ နဲနဲေရးျပမယ္။
က်ဳံးေက်းရြာအုပ္စုကို ေရြးထားတယ္၊ အရင္ဆံုး ေျမပံုေတြထုတ္တယ္၊ ေက်ာ္ေဇယ်ရယ္၊ ေဇာ္၀င္းရယ္က စတူးမင္းနဲ ့၀ိုင္းကူၾကတယ္၊ ဘက္စ္တက္ရယ္၊ အုန္း၀င္းရယ္ အီကိုက ဆရာဦးသူရရယ္က စီးပြားေရးစစ္တမ္းေတြေကာက္ၾကတယ္၊ သူတို ့အဲဒါေတြလုပ္ေနခ်ိန္မွာ က်ေနာ္နဲ ့ယိုဟန္နက္စ္က အင္းေလး၊ ကင္းတား ေရေ၀တခုလံုးကို ကြင္းနင္းေနၾကတာ၊ က်ေနာ္ ေျခသဲ ရွစ္ေခ်ာင္း (ေျခမေတြလြဲလို ့) ကၽြတ္ကုန္တဲ့အထိပဲ။
ေျမပံုေတြမွာ ေလွ်ာေစာက္ေျမပံ (ဓါတ္ပံုကေနထုတ္တယ္)
ေနာက္ ေျမဆီလႊာအထူျပေျမပံု (ကြင္းဆင္းတိုင္းတယ္)
ေျမအသံုးခ်ေျမပံု (ေကာင္းကင္ဓါတ္ပံုနဲ ့ၿဂိဳလ္တုဓါတ္ပံုေတြသံုးတယ္)
ေျမယာပိုင္ဆိုင္မႈ ေျမပံု (ေၾကးတိုင္ေျမစာရင္းရဲ ့ကြင္းေျမပံုေတြကို အမ်ဳိးမ်ဳိးေသာနည္းမ်ားနဲ ့ ရယူခဲ့ပါ၏။ ေမာင္ကိုပဲ)
လူမႈစီးပြားေရးဆိုင္ရာ အခ်က္အလက္မ်ား (စစ္တမ္းေကာက္တယ္၊ လူမႈအေျခအေနေတြ၊ ဘယ္လို ကုညီမႈရွိတယ္ကအစပဲ၊ ပံုစံေတြရယ္ village profile ေတြ လက္စြဲစာအုပ္မွာေပးထားတယ္
ဒါေတြရေတာ့မွ ရြာသားေတြနဲ ့အစည္းအေ၀းထိုင္ပါတယ္ခင္ဗ်ာ
ပိုင္ဆိုင္မႈေျမတကြက္ျခင္းကို ခင္ဗ်ားရဲ ့ေျမကြက္ဟာ ေလွ်ာေစာက္ဘယ္ေလာက္ရွိတယ္၊ ေျမဆီလႊာအထူကဘယ္ေလာက္၊ ဒါေၾကာင့္ေျမကို မပ်က္စီးေစျခင္ရင္ (သူ ့ေျမမပ်က္မွ ေရေ၀ေရလဲကလဲ မပ်က္မွာေလ) ဘယ္လိုလုပ္သင့္တယ္ထင္သလဲ၊ က်ေနာ္တို ့ကေတာ့ ဒီလို အၾကံေပးပါတယ္၊ ေပ၂၀တိုင္းမွာ တေပခြဲရွိတဲ့ ကန္သင္းကို ျမက္နဲ ့လုပ္ပါ၊ စသျဖင့္ေပါ့။
သိပၸံပညာဆိုင္ရာ၊ လူမႈစီးပြားေရဆိုင္ရာ ရြာသားရဲ ့ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈ (participatory approach), participatory decision making/ဒါေတြအားလံုးပါၿပီးသားျဖစ္သြားပါေလရဲ ့။
လက္ရွိ အင္းေလးမွာလုပ္ေနၾကတာ ဒီအဆင့္မေရာက္ပါဘူး၊ ဂူးဂဲလ္အာ့သ္က ရတဲ့ ေျမပံုနဲ ့၊ ရြာသားေမးၿပီး စီမံကိန္းဆိုၿပီး ခ်ေနၾကတာ၊ သူတို ့ေျမပံုေတြကိုဆက္လိုက္တာနဲ ့ရြာတရြာနဲ ့တရြာ နယ္နိမိတ္ေတြ ထပ္ေနၾကတာေပၚၿပီး ၀ေတြသာဆိုရင္ ေခါင္းျဖတ္ကုန္က်လိမ့္မယ္
အမွန္ေတာ့ ရြာသားေတြကိုမေမးခင္ကထဲက က်ေနာ္တို ့အေနနဲ ့စြမ္းေဆာင္မႈကို ေျမပံုထုတ္ၿပီးၿပီ၊ ေနာက္ လက္ရွိ ေျမအသံုးခ်မႈကို ထုတ္ၿပီးၿပီ၊ ဒီႏွစ္ခုကို ထပ္ၾကည့္ၿပီး ဒီေျမဟာ အသံုးခ်မႈ ပိုေနတာလား၊ ေရာ့ေနတာလား၊ အေနေတာ္ပဲလားဆိုတာကို ျပတဲ့ landuse adjustment map ထုတ္ၿပီးၿပီ ျဖစ္ပါတယ္၊ သိပၸံပညာရွင္ရဲ ့အဲဒီရလဒ္ကို ဒါလုပ္ဆိုၿပီး ခ်မေပးပဲ သူတို ့နဲ ့တိုင္ပင္လုပ္လိုက္ေတာ့ treatment oriented land capability plan ဆိုၿပီး ျဖစ္သြားတာေပါ့၊ ေျမပံုမွာ ဘာလုပ္မယ္ ဘယ္ေလာက္လုပ္ရမယ္၊ ဘာကို ဦးစားေပးလုပ္ရမယ္ဆိုတာကို ျပည္သူေတြရဲ ့သေဘာတူညီခ်က္ ဆံုးျဖတ္ခ်က္နဲ ့အျပည့္အစံုပါေလရဲ ့ခင္ဗ်ား
(၁၅)
GAF နဲ ့အလုပ္လုပ္ရတာ ေျခာက္လပါ၊ က်ေနာ့္ကိုခန္ ့တာလဲ ေျခာက္လပါပဲ၊ ၀န္ၾကီးရံုး စီအင္းကေန က်ေနာ္ အက္ဖ္ေအအိုကို သြားတြဲရတာေပါ့၊ မိန္းမကေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ မရနိုင္တဲ့ လစာရတဲ့အတြက္ ေပ်ာ္ေနတာေပါ့ဗ်ာ၊ က်ေနာ္မူးတာေတြကိုေတာင္ သည္းညည္းခံၾကည့္ေနတယ္။
ကန္ထရိုက္အလုပ္ကၿပီးသြားတဲ့အခ်ိန္မွာပဲ ယူအင္န္ဒီပီက ျမန္မာႏိုင္ငံေပၚ ဆက္ဆံပံုေျပာင္းသြားေလရဲ ့၊ ႏွစ္ရွည္ စီမံကိန္းေတြကေန ဖ်က္ၿပီး ေဒၚလာ၂သန္းတန္ Human Development Initiative ဆိုၿပီး ျပန္စပါေလရဲ ့၊ အဲဒါေတြေၾကာင့္ပဲ က်ေနာ္ (၁၄)မွာ ေျပာခဲ့တဲ့ နည္းပညာအေျခခံ လုပ္ငန္းေတြရပ္ဆိုင္းသြားေလရဲ ့။
ဆင္းရဲျခင္း (poverty alleviation) ဆိုၿပီး သမဂၢေတြဖဲြ ့ေတာ့တာပါပဲ။
ရြာတရြာ၀င္လိုက္ရင္ အမ်ဳိးသမီးအသင္း၊ ေမြးျမဴေရးအသင္း၊ စိုက္ပ်ဳိးေရးအသင္း၊ ယုတ္စြအဆံုး ေျမမဲ့ယာမဲ့ အသင္းအထိရွိတယ္၊
ဦးပါေဒးကို က်ေနာ္ခဏခဏ စဘူးတယ္၊
ရွစ္ေလးလံုးအေရးအခင္းတံုးက ျမန္မာျပည္လမ္းေပၚမွာ လူဆယ္ေယာက္လမ္းေလွ်ာက္ေနရင္ ဥကၠ႒ၾကီးလို ့သာေခၚလိုက္ ရွစ္ေယာက္ေလာက္က လွည့္ၾကည့္တယ္၊ သမဂၢေတြက မ်ားလြန္းလို ့။
အဲဒီအခ်ိန္ကလဲ ယူအင္န္ဒီပီရြာေတြမွာ ဥကၠ႒ၾကီးသာ ေခၚလိုက္ ရွစ္ေယာက္ေလာက္က လွည့္ၾကည့္မွာပဲ။
က်ေနာ္ကို request လုပ္ၿပီးေနာက္ ၁၂လတိတိ ဆက္ခန့္ပါတယ္၊ အဲဒီမွာ ဆင္းရဲမြဲေတျခင္းနဲ ့က်ေနာ့္ ၈်ီအိုင္အက္စ္ နည္းပညာေတြကို ဆက္စပ္ႏိုင္လို ့အခြင့္အေရးေတြရခဲ့ပါတယ္။
အဲဒီအလုပ္မလုပ္ခင္ ပထမေျခာက္လရဲ ့ေနာက္ဆံုးအၿပီးသတ္အခ်ိန္ေတြမွာကို က်ေနာ္ သစ္ေတာဦးစီးဌာနက ခိုင္းတဲ့ အလုပ္အၾကီးၾကီးတခုကို လုပ္ခဲ့ရပါတယ္။
ဧရာ၀တီ ျမစ္၀ကၽြန္းေပၚ ဒီေရေတာမ်ား ေျမအသံုးခ်မႈ ေျမပံုထုတ္ျခင္းလုပ္ငန္းပါပဲခင္ဗ်ာ။
ႏိုင္ငံေတာ္ကေန၊ ဧရာ၀တီျမစ္၀ကၽြန္းေပၚေဒသမွာ လယ္ယာေဖၚထုတ္ဖို ့စီမံကိန္းဆြဲခိုင္းတယ္၊ က်ေနာ့္အေနနဲ ့ကေတာ့ ဒီေရေတာမွာ ေနၿပီးကထဲက သယံဇာတကိုေရာက္တာနဲ ့ေကာင္းကင္ဓါတ္ပုံေတြကေန ေခတ္အဆက္ဆက္ ဒီေရေတာေျပာင္းျခင္းေတြကို လုပ္လာခဲ့တာ၊ သူတို ့ထပ္တိုးခ်င္တယ္ဆိုတဲ့ လယ္ေျမပမာဏက တရားမ၀င္ တိုးၿပီးျဖစ္ေနၿပီဆိုတာကို ေျပာရဲေလရဲ ့၊ ဒါေပမဲ့ သက္ေသျပရမယ္ေလ၊
GAF နဲ ့လုပ္တဲ့အထဲမွာက လပြတၱာတ၀က္၊ ဘိုကေလး တ၀က္ေလာက္ပဲပါတယ္၊ ဧရာ၀တီတိုင္း တတိုင္းလံုးမပါဘူး
က်ေနာ္တုိ ့ပရိုဂ်က္က အဲဒီအခ်ိန္မွာ ၆လေတာင္မျပည့္ေသးဘူး၊ ေနာက္ဆံုးသင္တန္းျဖစ္တဲ့ GPS သင္တန္းလုပ္ခါနီးမွာပဲ၊ လိုတဲ့ဓါတ္ပံုေတြကို ညႊန္ခ်ဴပ္က လာဟီရီ (ဒီေရေတာစီမံကိန္း စီတီေအ)ကို အကူအညီေတာင္းလို ့၀ယ္ေပးတယ္၊ လုပ္မဲ့လူကေတာ့ ေရေ၀ေရလဲက ပညာရွင္ ေမာင္ကိုေပါ့။
ဥပါေဒးက ေအာင့္သက္သက္နဲ ့ပဲ သေဘာတူရတယ္။ မတူရင္လဲ က်ေနာ့္ကို terminate လုပ္မယ္ပဲ ညႊန္ခ်ဴပ္က ျခိမ္းေျခာက္ေလရဲ ့၊ ဒီစီမံကိန္းေတြမွာ အမ်ဳိးသားပညာရွင္ ၆ေယာက္ေလာက္ရွိတယ္၊ က်န္တဲ့လူေတြဟာ သူ ့တာ၀န္ အလုပ္ သပ္သပ္ရပ္ရပ္ လုပ္ၾကရတယ္၊ က်ေနာ္လုပ္ခဲ့ရတဲ့ ၁၈လမွာ ေသေသခ်ာခ်ာ ရက္စြဲနဲ ့ျပန္တိုက္ၾကည့္ေတာ့ သစ္ေတာဌာနရဲ ့သမၸန ေပါင္းစံုကို ျပန္လုပ္ေပးရတာ ၆လေလာက္ရွိေလရဲ ့၊ သစ္ေတာဌာနျပန္ေရာက္ၿပီး အလုပ္တခုကို ဥပါေဒးနဲ ့တြဲလုပ္တဲ့အခ်ိန္ သူက မ်က္ႏွာပုတ္ၾကီးနဲ ့I have never been your boss. လို ့ေျပာရွာေလရဲ ့။
အဲဒီတံုးက ၿဂိဳလ္တုဓါတ္ပံုကို ဘယ္လိုသံုးရတယ္ဆိုတာေျပာပါ့မယ္။
ဓါတ္ပံုတပံုဟာ ဆိုက္ အနည္းဆံုး ၅၀၀အမ္ဘီရွိပါတယ္၊ က်ေနာ့္လက္ေတာ့ပ္ (အဲဒီအခ်ိန္ အေကာင္းဆံုးကမွ ၅၁၂ အမ္ဘီရွိတယ္၊ လိုအပ္တဲ့ ဘဲန္ ၃ခုပဲထဲ့ရင္ ပံုထြက္ရံုပဲ၊
ဒါေၾကာင့္ ေတာဆင္းရင္၊ hardcopy ေတြပဲ သံုးရပါတယ္၊ ၁း၅၀၀၀၀ စေကးနဲ ့ရိုက္ထုတ္ထားတဲ့ ဖိုတိုေပပါနဲ ့ရိုက္ထုတ္ထားတဲ့၊ ၿဂိဳလ္တုဓါတ္ပံုေတြျဖစ္ပါတယ္။ ဂ်ာမဏီမွာပဲ ၇ိုက္ႏိုင္ပါတယ္ (အဲဒီအခ်ိန္က၊ က်ေနာ္တို ့ဆီမွာ ၇ိုက္လို ့ရၿပီ ျဖစ္ေပမဲ ့မကၽြမ္းက်င္ေသး၊ ဖိုတိုေပပါ အဲဒီေလာက္ အလိပ္ၾကီးေတြ မရွိ
ေသး၊ အလိပ္လိုက္လာတယ္၊ ရဲရဲတင္းတင္း ျဖတ္ပစ္ရတယ္။ ကိုယ္ ကြင္းထဲမွာ ကိုင္ႏိုင္တဲ့အရြယ္၊ ေနာက္ အခုေတာ့ ေပါေနၿပီျဖစ္တဲ့ ေျမပုံထဲတဲ့၊ ဗူးနက္ၾကီးနဲ ့သယ္ရေလရဲ ့။
ေဒတာက်ေတာ့ ၈အမ္အမ္ ေဒတာတိပ္ (အခု ဗြီဒီယိုရိုက္ေနၾကတဲ့တိပ္)နဲ ့ေရာ စီဒီနဲ ့ပါလာတယ္။
က်ေနာ္နဲ ့အတူ အခု ယူအက္စ္မွာ ဘာလုပ္ေနမွန္းကို မသိေတာ့တဲ့ ေတာအုပ္ၾကီး မိုးေက်ာ္ျပည္စိုးက လိုက္တယ္၊ ပုသိန္ေမာ္တင္စြန္းၿပီးတဲ့အခ်ိန္မွာပဲ
ဂ်ီပီအက္စ္သင္တန္းစတာေၾကာင့္ သူျပန္သြားတယ္။ က်ေနာ္တေယာက္ထဲ ကြန္ျခစ္ဆိုတဲ့ လပြတၱာက ေတာေခါင္းေလးေခၚၿပီး တကိုယ္ေတာ္ဆင္းရတယ္။
အက္ေအအို အမ်ဳိးသားပညာရွင္၊ နဂိုထဲကလဲ နယ္က ညီေတြအားလံုးကို က်ေနာ္က ေျမပံုေတြနဲ ့ပတ္သက္ရင္ အကူအညီေပးေနၾက၊ ေနာက္ဆင္းရတဲ့အလုပ္ကလဲ ညႊန္ၾကားေရးမႈးရဲ ့လက္ငင္း အေရးၾကီးဆံုးအလုပ္ဆိုေတာ့၊ အခက္အခဲကေတာ့ ဘာမွမရွိပါဘူး၊ အခ်ိန္ပဲ၊
က်ေနာ္ ေမာ္တင္စြန္းကေန ရန္ကုန္တိုင္းအစပ္ ေနာက္မီးရြာအထိကို ၂ပါတ္နဲ ့ၿပီးေအာင္ ဆင္းခဲ့ရပါတယ္။
GAF နဲ ့ဆင္းၿပီးသား ေနရာကိုေတာ့ ေက်ာ္သြားတယ္၊ သူတို ့သတ္မွတ္ေပးခဲ့တဲ့ ေျမအသံုးခ်မႈ အတန္းအစားေတြနဲ ့ပဲ ဆက္လုပ္တယ္၊ အခုမွပဲ က်ေနာ္ ပိုနားလည္သြားေတာ့တယ္။
ငယ္က်ဳိးငယ္နာေတြ ထဲ့ေရးပါဆိုလို ့အဲဒီတံုးက ငယ္က်ဳိးငယ္နာေလးေတြကို က်ေနာ္ တံပိုးေရေက်ာ္ထဲမွာ ထဲ့ေရးထားတာကို ဖတ္ၾကည့္ၾကပါ။
စခန္းအပ်က္တြင္ ရြက္ထည္တဲမ်ားႏွင့္အိပ္၊ က်န္႐ိွေနေသာ စားပဲြေပၚတြင္ `ဒီပါေအးျမ´ ကိုနားေထာင္ရင္း ဤစာကို ေရးခ်င္စိတ္အရမ္းေပၚလာသည္။ `ဒီပါေအးျမ´ ႏွင့္ ပါတ္သက္ခဲ့ေသာ နာမည္ပင္မသိခဲ့ရသည့္ သူတစ္ေယာက္ လည္း အရမ္းသတိရေနမိသည္။
ကိုေက်ာ္ေရႊ၊ အဲဒီပတၱလား ၀င္တီးၾကည့္လို႔ရမလားဗ်ာ
ၿပီးခဲ့ေသာ ၁၉၉၅ ခုႏွစ္က ကၽြန္ေတာ္ႏွင့္ ေတာအုပ္ႀကီး မိုးေက်ာ္ျပည္စိုး၊ ဟိုင္းႀကီးကၽြန္း သစ္ေတာ႐ံုးမွ ေစ်းသို႔အသြား ႏွစ္ထပ္အိမ္ႀကီးေအာက္မွ ပတၱလားတစ္လံုးကိုျမင္၍ ကၽြန္ေတာ္ေမးမိျခင္းပါ။ ပတၱလားကအေ၀းမွ ျမင္ရေသာ္လည္း အေတာ္ေလးတီးခတ္ထားဟန္႐ိွသည္။
ရတယ္ဆရာ၊ ေစ်းကျပန္ရင္၀င္ၾကတာေပါ့၊ ကၽြန္ေတာ္နဲ႔ဒီအိမ္ခင္ပါတယ္၊ အဘိုးႀကီးကေတာ့ သိတ္မတီး တတ္ဘူး၊ ဒါေပမဲ့ ဒီကၽြန္းက တီးတတ္တဲ့လူေတြ စုစုတီးၾက ဆိုၾကတာေတြ႕ရတာဘဲဓ
ေစ်းမွအျပန္ ၀င္မိၾကသည္။
အဘ၊ ဒါ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဌာနကဆရာပါ၊ ဧရာ၀တီတိုင္း ဒီေရေတာေတြနဲ႔ ေျမအသုံးခ်မႈေျမပံုထုတ္တဲ့ လုပ္ငန္းနဲ႔ လာတာပါ
ေအး၊ ဒါနဲ႔
ဆရာက ဂီတ၀ါသနာပါလို႔ အဘပတၱလားျမင္တာနဲ႔ တီးခ်င္လာလို႔တဲ့
အမွန္ေတာ့ ေတာ္ေတာ္ေလးေတာ့လြန္တဲ့ကိစၥပါ။ ဘယ္လိုမွ အဆက္အစပ္မ႐ိွ၊ မသိေသာေနရာတစ္ခု၊ ဒါေပမဲ့ ကၽြန္ေတာ္ ဒီပတ္၀န္းက်င္ေဒသမွာ အင္မတန္တီးခ်င္ေနမိေသာ သီခ်င္း(၂)ပုဒ္႐ိွသည္။ ပတၱလားႏွင့္ေ၀းကြာေနရသည္မွာ လည္း ၾကာလွၿပီ။ အိမ္က ပင္လယ္ကမ္းစပ္ကို တိုက္႐ိုက္ဦးတည္ေဆာက္ထားပါသည္။ ပင္လယ္ျပာႏွင့္ ေသာင္ျပင္ႀကီး ႏွင့္၊ ကၽြန္ေတာ္အမွန္တကယ္ေျပာရလွ်င္ `ေရႊရင္ေဘာင္၊ ေငြရင္ေဘာင္´ ကို အဲဒီအခ်ိန္က အင္မတန္တီးခ်င္ေနမိပါသည္။
ထိုင္ ထိုင္၊ တီးပါေမာင္ရင္
ကၽြန္ေတာ္အားမနာႏိုင္ပါ၊ အသာပင္ ပတၱလားေ႐ွ႕ထိုင္၍ လက္ခတ္ကိုင္ကာ အသံစမ္းလိုက္မိသည္။ အလို မိန္းကေလးတစ္ဦးထြက္လာပါသည္။ မဟာဂီတသီခ်င္းစာအုပ္ကေလးကိုင္၍၊ စည္းႏွင့္၀ါးလည္းပါသည္။
ဒါ ဦးသမီးဘဲ၊ ေက်ာင္းဆရာမလုပ္တယ္၊ နည္းနည္းပါးပါး ဆိုတတ္ပါတယ္၊ တီးၾကဆိုၾကေပါ့
ကၽြန္ေတာ္ ပတ္ပ်ိဳးခံခင္းေနရင္းမွ ေမးမိသည္။
ေရႊရင္ေဘာင္၊ ေငြရင္ေဘာင္ ရလား ဆရာမ
အဲဒီသီခ်င္းမရဘူး၊ ကၽြန္မက ဆိုကေရးတီးၿပိဳင္ပဲြေတြမွာၿပိဳင္ရတဲ့ သီခ်င္းေတြဘဲက်င့္ထား၊ တက္ထားတာပါ ဆရာ၊ ဒါေပမဲ့လဲ ၿမိဳ႕နယ္အဆင့္ဘဲ၊ တိုင္းက်ရင္ေတာ့ ျပန္လာရတာပါဘဲ
ဒါျဖင့္ရင္လည္း ‘ဒီႏွစ္ ဘယ္သီခ်င္းေတြနဲ႔ က်င့္ထားလဲ
ဒီပါေအးျမ ပါဆရာ၊ ဆရာ ရပါသလား
ဒီပါေအးျမ
ပတ္ပ်ိဳးခံ စမ္းေနရင္းမွ တီးတိုးေရရြတ္လိုက္မိပါသည္။ စိတ္က အရင္တကၠသိုလ္ပညာအသင္း အႏုပညာခန္း ၁၉၇၄ ခုႏွစ္သို႔ ျပန္လည္ပ်ံ႕လြင့္သြားမိျပန္သည္။
ဆရာ ဦးဟန္စိန္က ေဟ့ေကာင္၊ မင္းသီခ်င္းေတြ မကုန္ေသးဘူးလား၊ ဘာတက္အံုးမလို႔လဲ
ဆရာ့ဆီမွ ကၽြန္ေတာ္ေလာေလာလတ္လတ္၊ ေဟ၀န္စံုၿမိဳင္၊ ေအာင္ေျမသာစံ စသည့္ သီခ်င္းႀကီးမ်ား ဆက္တိုက္ တက္ၿပီးခ်ိန္မို႔ ဆရာက စေမး ေမးျခင္းပါ။
ဒီပါေအးျမ တက္ခ်င္တယ္ဆရာ
အလကားဆရာ၊ ဒီေကာင္ ၀င္းဦး၊ မိန္းမလွအမုန္းဖတ္ၿပီး စိတ္ကူးယဥ္တာ
ေဘးမွသူငယ္ခ်င္းမ်ား ၀င္ေျပာျခင္းပါ။ ၀င္းဦး၏ မိန္းမလွအမုန္း ၀တၱဳႀကီးဖတ္ၿပီးသည္ႏွင့္ က်ိဳက္ေခါက္ ဘုရားႀကီးေစာင္းတန္းမွ ပတၱလားပညာ႐ွင္အဘိုးႀကီးႏွင့္ ပန္းသည္မေလး `ၫို´ တို႔၏ ဒီပါေအးျမ ပတ္ပ်ိဳးကို သတိတရ ႐ိွမိခဲ့ပါသည္။ သီခ်င္းကိုေတာ့ တစ္ခါမွမၾကားဘူးပါ။ မိမိအဆင့္ကလည္း ဤအဆင့္မေရာက္ေသး၍ မ်ိဳသိပ္ခဲ့ရၿပီး
ယခုေတာ္ေတာ္ေလးတီးႏိုင္ၿပီထင္၍ ဆရာ႔ဆီမွာ ပူဆာရျခင္းပါ။
ေအးေလ၊ တက္တာေပါ့၊ ကဲစ
အဲဒါႏွင့္ပင္ ဒီပါေအးျမ၊ သေျပညာ၊ ေရႊေတဇာရာေသာင္းလံုး အစခ်ီေသာသီခ်င္းကို တက္ခဲ့ရပါသည္။
သီခ်င္းေရးသူက ဇာတ္ဆရာ ဦးေက်ာက္ခဲ၊ ကၽြန္ေတာ္ အင္မတန္ၾကိဳက္သည့္ ေဟ၀န္စံုၿမဳိင္၊ ေရႊရင္ေဘာင္၊ ေငြရင္ေဘာင္၊ ျမဴ၀န္းလို႔ခို အစ႐ိွေသာ ကိႏၷရာေခ်ာင္းျခား ပတ္ပ်ိဳးမ်ား လက္ရာ႐ွင္ပါ။ ဘုရင္႔နန္းတြင္း၌ အေနအထိုင္ မတတ္သျဖင့္ ေအာက္ျပည္ေအာက္ရြာသို႔ ထြက္ေျပးတိမ္းေ႐ွာင္ရင္း ဤသီခ်င္းမ်ား ထြက္ေပၚလာသည္ဟု မွတ္သားရ ပါသည္။
တက္ရင္း တက္ရင္းပင္ သီခ်င္းကိုအင္မတန္ၾကဳိက္ခဲ့ရသည္။ တီးကြက္၊ စာသားေကာင္း႐ံုမက အသံကအင္မတန္ သာပါသည္။ ပတၱလားတြင္ ပတ္ပ်ိဳးသီခ်င္းမ်ားကို သံ႐ိုး ေျခာက္ေပါက္ႏွင့္ တီးရပါသည္။ ဒီပါေအးျမသည္ သံ႐ိုး ေျခာက္ေပါက္ႏွင့္ ထံုးစံအတိုင္း တီးေသာ္လည္း တပုဒ္လံုးလိုလိုသည္ ပုလဲႏွင့္ ေလးေပါက္ေအာက္ျပန္မ်ားတြင္သံုးသည္။
ဆရာ႔လက္ကြက္မ်ားကလည္း လွမွလွ၊ ယခုအထိ ဆရာ႔လက္ကြက္အတိုင္း တီးသည့္ ဒီပါေအးျမမူကို မၾကားဘူး၊ မေတြ႕ဘူးေသးပါ။
အထူးသျဖင့္ အဆိုအသင္းခန္းတြင္ တစ္ေယာက္မွမရ၊ ထို႔ေၾကာင့္ ကၽြန္ေတာ္ ကိုယ့္ဘာသာကိုယ္သာ ဆိုတီး တီးခဲ့သည္။ ယခု အဆိုသမားေတြ႕ၿပီ။
အားမနာနဲ႔၊ ရဲရဲသာဆိုေနာ္ ဆရာမ
မၾကဳိလာ၊ သီတာသား၊ ျခားလို႔ေနတဲ့ ေဟ၀န္ေတာင္၊ ၫိုေမွာင္ဆိုင္း၊ မႈိင္းလို႔လို႔ေလး
တံပိုးေရေက်ာ္၊ ၀ဲေမာ္ေ၀့၀ိုင္း၊ ေမွ်ာ္ေလတိုင္း၊ ေခၚေလတိုင္း၊ ဗ်ာလိႈင္းဆူလို႔၊ ပူရန္ႂကြယ္၊ ပင္လယ္ႀကီး၊ ဆီးလို႔လို႔ ေလး
အဲဒီေန႔၊ တစ္ေန႔လည္လံုး ညေနေစာင္းသည္အထိ ဆိုတီးၾကသည္။ ဒီပါေအးျမကို ႏွစ္ေခါက္က်သည္။ ညေနေတာ့ ကၽြန္ေတာ္ ထိုအခ်ိန္က ထံုးစံအတိုင္း အရက္၀ုိင္းမ်ားႏွင့္၊ ေနာက္ေန႔မ်ားေတာ့ အလုပ္ကမျပတ္ေတာ့။ အိမ္ေ႐ွ႕မွသာ ျဖတ္သြားျဖတ္လာျဖစ္ၿပီး၊ ျပန္လာသည္အထိ ႏႈတ္မဆက္ျဖစ္ပါ။ မိန္းကေလးျဖစ္ေန၍လည္း နာမည္ပင္ မေမးမိခဲ့။
““အကို ဟိုင္းႀကီးကၽြန္း မုန္တိုင္း၀င္ေနတယ္၊ အပ်က္အစီးမ်ားတယ္တဲ့””
၂-၅-၂၀၀၈ ေန႕ပါ။ ေနျပည္ေတာ္တြင္ ေလးလပတ္အစည္းအေ၀းသို႕ မသြားခင္ ေန႕လည္(၁)နာရီခန္႕တြင္ ညီငယ္ ဦးစီးအရာရွိတစ္ဦးက အင္တာနက္သတင္းဖတ္ရန္ ေျပာလာသည္။
ခ်က္ခ်င္း ပင္လယ္ကမ္းစပ္မွ အိမ္ႀကီး၊ ပတၱလားအိုတစ္လံုးႏွင့္ ‘ဒီပါေအးျမေတးသံရွင္ကို သတိရမိလိုက္သည္။ အို ေျပာင္းေ႐ႊ႕ၿပီး ေရွာင္ႏိုင္မွာပါေလ၊ ငါတို႕ သစ္ေတာ႐ံုးေလးကေတာ့သြားမွာပဲ။
ထိုေန႕မွာ ရန္ကုန္အိမ္ႏွင့္ အဆက္ျပတ္သြားသည္။ သားသမီး(၃)ဦးသာ က်န္ခဲ့ေသာအိမ္၊ ဘယ္ေလာက္ဆိုးမွန္း လဲမသိ၊ MRTV-၄ ညေန(၆)နာရီအေက်ာ္ မုန္တိုင္းသတင္းမ်ားထိုးေနသည္။ ေနာက္ေန႕မနက္မွစၿပီး ဖုန္းလိုင္းမ်ား၊ အင္တာနက္လိုင္းမ်ား ျပတ္သြားေတာ့သည္။
ကၽြန္ေတာ္တို႕ သစ္ေတာ႐ံုးခ်ဳပ္သို႕ သတင္းမ်ား တစ္ခုၿပီးတစ္ခု၀င္လာသည္။ ၀န္ႀကီးဦးေဆာင္ေသာ အေရးေပၚ အဖြဲ႕မ်ား ထြက္သြားၾကသည္။ တစ္ရက္ခြဲၾကာမွ သမီးက ရွားရွားပါးပါး ျပန္ေကာင္းသြားေသာ တယ္လီဖုန္းမွ မေသေၾကာင္း သတင္းရသည္။ ကၽြန္ေတာ့္မိန္းမ ရန္ကုန္ဆင္းသြားရသည္။ က်ဳိးထားေသာေျခေထာက္ႏွင့္ ခ်ဳိင္းေထာက္ ျဖင့္ သြားလာေနရေသာ ကၽြန္ေတာ္ ႐ံုးမွာငုတ္တုတ္၊ ၂၀၀၇ ၾသစႀတီးယားႏိုင္ငံတြင္ တက္ခဲ့ရေသာ ေဘးအႏၲရာယ္ က်ေရာက္ပါက ၿဂိဳဟ္တုဓါတ္ပံုမ်ားကို အေရးေပၚ႐ိုက္ကူးေပးသည့္ ပဋိဥာဏ္စာခ်ဳပ္ကို အသက္သြင္းရန္ႀကိဳးစားသည္။ အင္တာနက္ ျပန္ေကာင္းလာသည္ႏွင့္ ကၽြန္ေတာ့္ မိတ္ေဆြမ်ားႏွင့္ အဆက္အသြယ္ရကာ ၀ိုင္းကူညီၾကသည္။ ခ်ာတာကို ျမန္မာႏိုင္ငံမပါဘဲႏွင့္ကို အသက္သြင္းေပးထားၾကသည္။
ကၽြန္ေတာ္ ဘာတတ္ႏိုင္ပါမည္နည္း။ ရသမွ် ၿဂိဳဟ္တုဓါတ္ပံုမ်ား၊ ေနာက္ဆံုးထုတ္ ယူတီအမ္ေျမပံုမ်ား အားလံုးကို ကၽြန္ေတာ့္စက္မ်ားျဖင့္ရုိက္၍ သစ္ေတာဌာနႏွင့္ ဆိုင္ဆိုင္၊ မဆိုင္ဆိုင္ ျဖန္႕ေ၀ေပးလုိက္သည္။ လွ်ဳိ ့၀ွက္ခ်က္ ဥပေဒေတြပါေတြ အေရးမစိုက္ႏိုင္ေတာ့။ က်န္၀န္ႀကီးဌာနမ်ား အားလံုးကိုလည္းဆက္သြယ္၍ ဒစ္ဂ်စ္တယ္ေရာ၊ ေျမပံုမ်ားပါ ျဖန္႕ေ၀ေပးသည္။
ထိခိုက္မႈမ်ားတြက္ခိုင္းသည္။ ေလာေလာဆယ္MODIS ၿဂိဳဟ္တု၏ ၂၀၀ မီတာအထိသာ ၾကည့္ႏိုင္ စြမ္းရွိေသာ ဓါတ္ပံု၊ ယခင္ ၂၀၀၇ ၿဂိဳဟ္တုဓါတ္ပံုမ်ားႏွင့္ ခ်ိတ္၍တြက္ၾကည့္မိသည္။ ေရဖံုးလႊမ္းေသာ ေနရာမ်ားက မနည္းလွေပ။ UNOSAT မွ ထုတ္ျပန္ေသာ ဒီေရလႊမ္းေသာပံုမ်ား၊ ထိခိုက္မႈပံုမ်ား ထြက္လာသည္။
ေနာက္ဆံုး (၅၀)စင္တီမီတာအထိ ျမင္ရေသာ ၿဂိဳဟ္တုဓါတ္ပံုမ်ား UNOSAT မွ ေပးပို႕လာသည္။ ပ်က္စီး သြားေသာအိမ္မ်ား၊ လံုး၀ေသာင္ဖံုးသြားေသာ ေက်းရြာမ်ား၊ အေသးစိတ္ျမင္ေနရပါသည္။ ကၽြန္ေတာ္တို႕ သစ္ေတာေတြ အတြက္ေတာ့မရ။
ဟိုင္းႀကီးကၽြန္း ၾကည့္မိသည္။ ဘာမွမရွိပါကလား။ စိတ္အာ႐ံုထဲမွတ္မိသေလာက္ လမ္းကိုရွာၾကည့္ေနမိသည္။ ““ဒီပါေအးျမ”” ေတးသံရွင္၊ လူကိုေတာ့ မသိ၊ အိမ္ကေတာ့ မရွိေတာ့ေပၿပီ။
တံပိုးေရေက်ာ္မွတ္စုေတြက နာဂစ္ၿပီးကာလေတြက်မွေရာက္မွာပါ အျမီးေပးထားတာေပါ့ဗ်ာ
ေနာက္က်ေနာ္ ေျပာေျပာေနတဲ့ တခ်ိန္က အျပင္းအထန္လုပ္ခဲ့ရတဲ့ အေတြ ့အၾကဳံေတြဟာ ေနာက္တခ်ိန္က်ရင္ကိုယ့္အတြက္ သက္သာရာသက္သာေၾကာင္း အေထာက္အကူေတြ ျဖစ္တယ္ဆိုတာလဲ ၾကိဳေျပာခ်င္လို ့ပါ။
